Χωρίς ενεργούς θεσμούς, χωρίς σταθερούς διαύλους επικοινωνίας και χωρίς πολιτικές που να απαντούν στις ανάγκες της σύγχρονης Διασποράς, η εκλογική συμμετοχή μετατρέπεται σε αποσπασματική πράξη και όχι σε στοιχείο ζωντανής δημοκρατίας.

Η συζήτηση για τη συμμετοχή των Ελλήνων του εξωτερικού στο εκλογικό σώμα δεν μπορεί και δεν πρέπει να περιορίζεται σε τεχνικές ρυθμίσεις ή σε απλή αριθμητική αποτύπωση εκλογικών αποτελεσμάτων. Αντίθετα, οφείλει να αντιμετωπίζεται ως κορύφωση της θεσμικής σχέσης της Ελληνικής Πολιτείας με τον Ελληνισμό της Διασποράς και ως βασικός πυλώνας μιας συνεκτικής, μακρόπνοης εθνικής στρατηγικής.

Η συνταγματική βάση για την ψήφο των αποδήμων τέθηκε ήδη με την αναθεώρηση του 2001 και τη θέσπιση του άρθρου 51 παρ. 4 του Συντάγματος. Ωστόσο, η ουσιαστική άσκηση του δικαιώματος καθυστέρησε σχεδόν δύο δεκαετίες, έως την ψήφιση του ν. 4648/2019. Το 2021, με τον ν. 4797/2021, (συζητήθηκαν  τρεις εκλογικές περιφέρειες αποδήμων – Ευρώπης, Αμερικής και Λοιπού Κόσμου )– ως προϊόν νομοθετικής επιλογής και όχι συνταγματικής επιταγής. Μέχρι σήμερα 30-01-2026 που φτάνουμε πλέον στην διαβούλευση για την δημιουργία μιας 3εδρικής περιφέρειας

Η εκλογική περιφέρεια του Ελληνισμού της Διασποράς οφείλει να αποτελεί θεσμικό χώρο ουσιαστικής, διευρυμένης και δημοκρατικής συμμετοχής· έναν μόνιμο δίαυλο πολιτικής εκπροσώπησης, επικοινωνίας και συνδιαμόρφωσης πολιτικών. Όχι μια στενά εκλογική κατασκευή, χρήσιμη μόνο για την πρόσκαιρη αποτύπωση αριθμών ή για εσωτερικές πολιτικές σκοπιμότητες.

Ο προβληματισμός αυτός εντείνεται αν ληφθεί υπόψη ότι, παράλληλα με τη θεσμοθέτηση της ψήφου των αποδήμων, η Πολιτεία υποβάθμισε ή αδρανοποίησε βασικούς θεσμούς εκπροσώπησης της Διασποράς. Το Συμβούλιο Απόδημου Ελληνισμού (ΣΑΕ), που θα μπορούσε να λειτουργεί ως συλλογικό όργανο διαβούλευσης, θεσμικής μνήμης και στρατηγικής συνέχειας, οδηγήθηκε ουσιαστικά σε μαρασμό. Αντίστοιχα, η Γενική Γραμματεία Απόδημου Ελληνισμού υποβαθμίστηκε σε απλή διοικητική δομή, χωρίς επαρκείς πόρους, προσωπικό, σαφή αποστολή ή επιχειρησιακό σχέδιο.

---

---

Ακόμη και το πρόσφατο πρόγραμμα για την περίοδο 2024–2027 παραμένει, μέχρι σήμερα, ένα κείμενο περιορισμένης πρακτικής απήχησης: χωρίς συστηματική διαβούλευση με τους φορείς της Διασποράς, χρηματοδότηση , χωρίς μετρήσιμους στόχους και χωρίς σαφείς μηχανισμούς υλοποίησης. Η πολιτική για τον Απόδημο Ελληνισμό φαίνεται να εξαντλείται κυρίως στο επίπεδο της επικοινωνίας και όχι της πράξης.

Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί και η υποτονική – αν όχι σχεδόν ανύπαρκτη – λειτουργία της Διακομματικής Επιτροπής της Βουλής για τον Απόδημο Ελληνισμό τα τελευταία χρόνια. Ένας θεσμός που θα όφειλε να εγγυάται συνέχεια, συναίνεση και μακροπρόθεσμο σχεδιασμό, δείχνει να λειτουργεί περισσότερο τυπικά παρά ουσιαστικά.

Υπό αυτές τις συνθήκες, η ψήφος των αποδήμων κινδυνεύει να αποσυνδεθεί από το πραγματικό της νόημα. Χωρίς ενεργούς θεσμούς, χωρίς σταθερούς διαύλους επικοινωνίας και χωρίς πολιτικές που να απαντούν στις ανάγκες της σύγχρονης Διασποράς, η εκλογική συμμετοχή μετατρέπεται σε αποσπασματική πράξη και όχι σε στοιχείο ζωντανής δημοκρατίας.

Η πρόκληση, επομένως, δεν είναι απλώς εκλογική. Είναι βαθιά πολιτική και θεσμική.

Από τη διαπίστωση στην πρόταση

Η ενίσχυση της δημοκρατικής συμμετοχής των Ελλήνων της Διασποράς δεν μπορεί να εξαντλείται στην κάλπη, ούτε να περιορίζεται σε ένα παγκόσμιο εκλογικό σώμα που εκπροσωπείται από ελάχιστους αντιπροσώπους (3). Πολύ περισσότερο όταν οι αντικειμενικοί περιορισμοί καθιστούν εξαιρετικά δύσκολη την ουσιαστική επαφή, ενημέρωση και εκπροσώπηση ενός πολυδιάστατου και γεωγραφικά διάσπαρτου σώματος.

Πέρα από τους αριθμούς, η δημοκρατική συμμετοχή προϋποθέτει ζωντανούς, διαφανείς και λειτουργικούς θεσμούς, που να εκφράζουν πραγματικά τον Ελληνισμό του εξωτερικού και όχι κλειστά ή αυτοαναφορικά σχήματα.

• 
  Ακυρώνονται σχεδόν όλες οι αναχωρήσεις της Lufthansa από γερμανικά αεροδρόμια λόγω απεργίας
• 
  Γερμανία: Κλέφτες είχαν κρύψει σε παιδικό καροτσάκι σχεδόν 3.000 ευρώ σε κέρματα!
• 
  Η ζυθοποιία Heineken θα περικόψει τουλάχιστον 5.000 θέσεις εργασίας

Στο πλαίσιο αυτό, απαιτούνται συγκεκριμένα και άμεσα βήματα:

• Πρώτον, η άμεση επανασύσταση του Συμβουλίου Απόδημου Ελληνισμού (ΣΑΕ), με δημοκρατικά εκλεγμένους εκπροσώπους, ευρεία γεωγραφική κάλυψη και ουσιαστική αντιπροσωπευτικότητα. Ένα ΣΑΕ ανοικτό στον ζωντανό Ελληνισμό της Διασποράς και όχι σε περιορισμένα λόμπι ή κλειστούς κύκλους επιρροής.

(Στην επιτροπή  ανασύσταση θα πρέπει να συμπεριλαμβάνονται οι πρόεδροι τριτοβάθμιων οργάνων της διασποράς που εκπροσωπούν κοινοτικούς, εθνικοτοπικούς πολιτιστικούς, πολιτισμικούς, εκπαιδευτικούς, επιστημονικούς κλπ φορείς όπως και  ενός εκπροσώπου των κοινοβουλευτικών κομμάτων)

• Δεύτερον, η ουσιαστική αναβάθμιση της Γενικής Γραμματείας Απόδημου Ελληνισμού, τόσο θεσμικά όσο και επιχειρησιακά. Με σαφή αποστολή, επαρκές ανθρώπινο δυναμικό και ρητή πρόβλεψη στον κρατικό προϋπολογισμό των αναγκαίων πόρων για τη στήριξη φορέων, ομοσπονδιών και δράσεων, καθώς και για την ανάπτυξη μιας σύγχρονης και δυναμικής πολιτιστικής διπλωματίας.

• Τρίτον, η επανενεργοποίηση της Διακομματικής Επιτροπής της Βουλής για τον Απόδημο Ελληνισμό, με σαφές πρόγραμμα εργασιών, τακτικές συνεδριάσεις και συστηματική επαφή με τους φορείς της Διασποράς. Ένας θεσμός που θα εγγυάται συνέχεια, συνεννόηση και μακροπρόθεσμο σχεδιασμό, πέρα από κυβερνητικές εναλλαγές.

Μόνο μέσα από ένα τέτοιο θεσμικό πλέγμα μπορεί η ψήφος των αποδήμων να αποκτήσει το πραγματικό της νόημα: ως έκφραση συμμετοχής, ευθύνης και συλλογικής ταυτότητας και όχι ως ένα αποσπασματικό εκλογικό γεγονός.

Ο Ελληνισμός της Διασποράς διαθέτει γνώση, εμπειρία, δίκτυα, οικονομική και κοινωνική ισχύ. Μπορεί να προσφέρει επενδύσεις, τεχνογνωσία, διεθνή ερείσματα, πολιτιστική ακτινοβολία και – κυρίως – μια σύγχρονη αντίληψη συμμετοχικής δημοκρατίας. Το ερώτημα είναι αν η Πολιτεία θα τον αντιμετωπίσει ως στρατηγικό εταίρο ή απλώς ως αριθμητικό μέγεθος.

• 
  Ψήφος Αποδήμων: Από τη συνταγματική πρόβλεψη στη δημοκρατική πρόκληση  (του Βασίλη Βούλγαρη)
• 
  Τι είναι η Σύμβαση ΕΕ – MERCOSUR (του Βασίλη Βούλγαρη)
• 
  “Αν δεν μας εκπροσωπεί κανείς, θα το κάνουμε ΕΜΕΙΣ, με ΠΑΣΟΚ”Νέα Γενιά χωρίς Σύνορα : της Ιωάννας Βαλδήρ
• 
  Η Γλυκιά Ομίχλη του Ατομικού Βολέματος- της Μαρίας Τολίκα
• 
  Κραυγή αγωνίας από την Διασπορά: «Μας αφήσατε μόνους» του Βασίλη Βούλγαρη
• 
  Συμβουλεύοντας έναν κεντρικό τραπεζίτη (Άρθρο των Κωνσταντίνου Γάτσιου και Δημήτρη Α. Ιωάννου)

Απλά να καταλάβουμε Και να βγάλει ο καθένας τα συμπεράσματα του. Όταν δεν συμμετέχουμε στα κοινά κάποιοι αποφασίζουν για εμάς χωρίς εμάς.

ΕΙΝΑΙ ΜΙΑ ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΣΥΜΦΩΝΙΑ ΕΛΕΥΘΕΡΟΥ ΕΜΠΟΡΙΟΥ ΑΝΑΜΕΣΑ:

Ευρωπαϊκής Ένωσης (27 κράτη) Και MERCOSUR (χώρες Λατινικής Αμερικής):

• Βραζιλία

• Αργεντινή

• Ουρουγουάη

• Παραγουάη

(Συζητήσεις υπάρχουν και με άλλες χώρες, αλλά αυτές είναι ο βασικός πυρήνας)

Η συμφωνία ολοκληρώθηκε πολιτικά το 2019, αλλά ΔΕΝ έχει κυρωθεί ακόμα, γιατί υπάρχουν έντονες αντιδράσεις – κυρίως από αγρότες και περιβαλλοντικές οργανώσεις.

Τι περιλαμβάνει η συμφωνία

Με απλά λόγια:

Κατάργηση ή μεγάλη μείωση δασμών

• Στο 90% των εμπορικών προϊόντων

• Διευκόλυνση εισαγωγών–εξαγωγών

Πρόσβαση της ΕΕ σε:

• Αγορές 260 εκατ. καταναλωτών

• Δημόσιες συμβάσεις στις χώρες MERCOSUR

Πρόσβαση της MERCOSUR στην ΕΕ για:

• Αγροτικά προϊόντα (το κρίσιμο σημείο)

---

---

ΠΩΣ «ΠΛΗΤΤΟΝΤΑΙ» ΟΙ ΕΥΡΩΠΑΙΟΙ ΑΓΡΟΤΕΣ – ΕΔΩ ΕΙΝΑΙ Η ΚΑΡΔΙΑ ΤΟΥ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ

1. Φθηνές εισαγωγές αγροτικών προϊόντων

Από χώρες:

• με χαμηλότερα εργατικά κόστη

• με χαλαρότερους περιβαλλοντικούς & υγειονομικούς κανόνες

Άρα:

• Πίεση στις τιμές

• Αθέμιτος ανταγωνισμός

2. Προϊόντα που χτυπιούνται περισσότερο

Ιδίως:

• Βόειο κρέας

• Πουλερικά

• Ζάχαρη

• Σόγια

• Μέλι

• Ρύζι

ΠΡΟΪΟΝΤΑ ΣΤΑ ΟΠΟΙΑ ΟΙ ΕΥΡΩΠΑΙΟΙ ΑΓΡΟΤΕΣ ΔΕΝ ΜΠΟΡΟΥΝ ΝΑ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΟΥΝ ΣΤΟ ΚΟΣΤΟΣ.

3. Περιβάλλον & ποιότητα

Στις χώρες MERCOSUR:

• Επιτρέπονται φυτοφάρμακα απαγορευμένα στην ΕΕ

• Αποψίλωση Αμαζονίου

• Χαμηλότερα πρότυπα ευζωίας ζώων

Ο Ευρωπαίος αγρότης:

• Υποχρεώνεται σε πράσινες πολιτικές (Green Deal)

• ΑΛΛΑ ανταγωνίζεται προϊόντα που δεν τις τηρούν

ΑΥΤΌ ΘΕΩΡΕΊΤΑΙ ΘΕΣΜΙΚΉ ΑΔΙΚΊΑ.

---

---

ΠΟΙΟΙ ΩΦΕΛΟΥΝΤΑΙ

Μεγάλοι κερδισμένοι:

• Πολυεθνικές τροφίμων & εμπορίου

• Ευρωπαϊκές αυτοκινητοβιομηχανίες

• Φαρμακοβιομηχανίες

• Χημική βιομηχανία

• Μεγάλοι εισαγωγείς – μεσάζοντες

ΧΩΡΕΣ ΤΗΣ ΕΕ ΠΟΥ ΣΤΗΡΙΖΟΥΝ ΤΗ ΣΥΜΦΩΝΙΑ:

• Γερμανία

• Ισπανία

• Πορτογαλία

• Σκανδιναβικές χώρες

(λόγω βιομηχανίας και εξαγωγών)

ΠΟΙΟΙ ΑΝΤΙΔΡΟΥΝ

Έντονα αντίθετοι:

• Γάλλοι αγρότες

• Ιρλανδοί

• Αυστρία

• Βέλγιο (μέρος του)

• Αγροτικά συνδικάτα σε όλη την ΕΕ

ΓΙΑΤΙ;

ΓΙΑΤΙ ΛΕΝΕ ΞΕΚΑΘΑΡΑ:

«ΔΕΝ ΓΙΝΕΤΑΙ ΝΑ ΜΑΣ ΖΗΤΑΤΕ ΠΡΑΣΙΝΗ ΜΕΤΑΒΑΣΗ ΚΑΙ ΤΑΥΤΟΧΡΟΝΑ ΝΑ ΕΙΣΑΓΕΤΕ ΦΘΗΝΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ ΧΩΡΙΣ ΤΟΥΣ ΙΔΙΟΥΣ ΚΑΝΟΝΕΣ».

ΤΙ ΣΗΜΑΙΝΕΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

ΓΙΑ ΤΟΝ ΈΛΛΗΝΑ ΑΓΡΌΤΗ:

• Πίεση σε κρέας, μέλι, ζάχαρη

• Κίνδυνος υποβάθμισης ΠΟΠ/ΠΓΕ αν δεν προστατευτούν επαρκώς

• Ενίσχυση εισαγωγών σε βάρος της εγχώριας παραγωγής

Η ΕΛΛΑΔΑ ΔΕΝ ΕΧΕΙ ΣΟΒΑΡΟ ΟΦΕΛΟΣ, ΑΛΛΑ ΑΝΑΛΑΜΒΑΝΕΙ ΚΟΣΤΟΣ.

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ

Η Συμφωνία ΕΕ–MERCOSUR, όπως έχει σχεδιαστεί, εξυπηρετεί τις πολυεθνικές και τις βιομηχανίες, όχι τον Ευρωπαίο και Έλληνα αγρότη.

Χωρίς ίδιους κανόνες παραγωγής, περιβάλλοντος και ποιότητας, το ελεύθερο εμπόριο μετατρέπεται σε άνισο ανταγωνισμό.

ΕΣΕΙΣ; ΤΙ ΛΕΤΕ;

του Βασίλη Βούλγαρη

---

• Ακυρώνονται σχεδόν όλες οι αναχωρήσεις της Lufthansa από γερμανικά αεροδρόμια λόγω απεργίας
• Γερμανία: Κλέφτες είχαν κρύψει σε παιδικό καροτσάκι σχεδόν 3.000 ευρώ σε κέρματα!
• Η ζυθοποιία Heineken θα περικόψει τουλάχιστον 5.000 θέσεις εργασίας
• ΟΕΚ Γερμανίας για την ενοποίηση των Ελληνικών Κοινοτήτων του Αμβούργου: Η ενότητα ως απάντηση σε δεκαετίες διαχωρισμού
• Η Ιταλία τίμησε την Παγκόσμια Ημέρα Ελληνικής Γλώσσας

Η νέα γενιά της Ελλάδας και του Απόδημου Ελληνισμού είναι οι δύο κινητήρες μιας γενιάς που δεν περιμένει. Η μία μεγαλώνει με την κρίση, την ανεργία, την απαξίωση της πολιτικής. Η άλλη με ευκαιρίες, πολυπολιτισμικότητα, αλλά και μια μόνιμη αίσθηση απόστασης από την πατρίδα. Κι όμως, και οι δύο μοιράζονται την ίδια αγωνία: πού οδεύει η Ελλάδα και ποια είναι η θέση μας σε αυτό το μέλλον.

Το ΠΑΣΟΚ δεν είναι απλώς ένα κόμμα με ιστορία. Είναι ο πολιτικός χώρος που ξέρει να ανανεώνεται, να ακούει, να ενώνει. Και σήμερα, είναι το μόνο κόμμα που μπορεί να χτίσει γέφυρες μεταξύ των νέων της Ελλάδας και των νέων της Διασποράς. Όχι με λόγια, αλλά με πολιτικές.

---

• Ακυρώνονται σχεδόν όλες οι αναχωρήσεις της Lufthansa από γερμανικά αεροδρόμια λόγω απεργίας
• Γερμανία: Κλέφτες είχαν κρύψει σε παιδικό καροτσάκι σχεδόν 3.000 ευρώ σε κέρματα!
• Η ζυθοποιία Heineken θα περικόψει τουλάχιστον 5.000 θέσεις εργασίας
• ΟΕΚ Γερμανίας για την ενοποίηση των Ελληνικών Κοινοτήτων του Αμβούργου: Η ενότητα ως απάντηση σε δεκαετίες διαχωρισμού
• Η Ιταλία τίμησε την Παγκόσμια Ημέρα Ελληνικής Γλώσσας

---

Η νέα γενιά του ΠΑΣΟΚ, εντός και εκτός Ελλάδας, μπορεί να γίνει ο καταλύτης αυτής της σύνδεσης. Με κοινές δράσεις, συνέδρια, ανταλλαγές, συμμετοχή. Όχι για να κάνουμε δημόσιες σχέσεις, αλλά για να φτιάξουμε πολιτική που μας αφορά. Να ενώσουμε εμπειρίες, να βάλουμε ιδέες στο τραπέζι, να πάρουμε θέση. Για να φέρουμε τις ιδέες της Διασποράς στην ελληνική πραγματικότητα και να δώσουμε στους νέους της Ελλάδας τα εφόδια να σταθούν διεθνώς.

Το ΠΑΣΟΚ δεν είναι vintage. Είναι το κόμμα που μιλά για κοινωνική δικαιοσύνη, για πράσινη ανάπτυξη, για αξιοπρέπεια στην εργασία και στην εκπαίδευση. Είναι το κόμμα που βλέπει τη νέα γενιά όχι ως πρόβλημα, αλλά ως λύση. Eνώνουμε τις φωνές μας και ζητάμε πολιτικές που μας αφορούν, μας εμπνέουν και μας κρατούν ενεργούς.

🔹 Ψήφος αποδήμων με ουσία. Όχι απλώς να ψηφίζουμε. Να συμμετέχουμε ισότιμα στη χάραξη πολιτικής. Να έχουμε λόγο, ρόλο και παρουσία.

🔹 Προγράμματα ανταλλαγής και δικτύωσης. Να χτίσουμε γέφυρες μεταξύ νέων του ΠΑΣΟΚ από όλο τον κόσμο. Με συνέδρια, δράσεις, κοινές πρωτοβουλίες.

🔹 Στήριξη της ελληνόγλωσσης εκπαίδευσης στο εξωτερικό. Η γλώσσα είναι ταυτότητα. Η ταυτότητα είναι σύνδεση. Να μη χαθεί ο δεσμός με την Ελλάδα.

🔹 Πρόσβαση σε startup οικοσύστημα και πράσινη καινοτομία. Να επιστρέφουμε με προοπτική, όχι με απογοήτευση. Να επενδύουμε στη γνώση και τη βιωσιμότητα.

🔹 Δημόσια παιδεία και εργασία με αξιοπρέπεια. Για να μη φεύγουμε. Για να μπορούμε να μείνουμε και να δημιουργούμε εδώ.

🔹 Πολιτική παιδεία και συμμετοχή. Με σύγχρονα εργαλεία και πλατφόρμες. Για να συνδιαμορφώνουμε πολιτική, όχι απλώς να την παρακολουθούμε.

🔹 Προσιτή στέγαση για νέους. Με κοινωνικές κατοικίες και ρύθμιση της βραχυχρόνιας μίσθωσης. Για να μπορούμε να ζούμε με αξιοπρέπεια.

🔹 Δίκτυα ψυχικής υποστήριξης και συμπερίληψης. Για να μη νιώθει κανείς μόνος. Ούτε στην Ελλάδα, ούτε στο εξωτερικό.

🔹 Πολιτικές ισότητας και προσβασιμότητας. Για να συμμετέχουν όλοι. Χωρίς εμπόδια, χωρίς αποκλεισμούς.

🔹 Ανταλλαγή ιδεών και καλών πρακτικών. Με θεματικά εργαστήρια, κοινές δράσεις και ανοιχτές πλατφόρμες. Για να μαθαίνουμε ο ένας από τον άλλον.

🔹 Συμμετοχική δημοκρατία στην πράξη. Με fora νέων, τοπικά και διεθνή. Όπου οι απόψεις μας δεν απλώς ακούγονται,  ενσωματώνονται.

---

---

Αν είσαι νέος, στην Ελλάδα ή στο εξωτερικό, μην μένεις στο περιθώριο. Μπες στο παιχνίδι. Πάρε θέση σε όσα σε αφορούν. Φέρε τη δική σου φωνή, τις δικές σου ιδέες, εκεί που διαμορφώνεται το αύριο. Γιατί η πολιτική δεν είναι για “τους άλλους”, είναι για εμάς.

Και αν δεν ανήκεις πια στη “νέα γενιά” με την ηλικιακή έννοια, αλλά εξακολουθείς να σκέφτεσαι με την ορμή, την αγωνία και την πίστη μιας νέας γενιάς, τότε αυτός ο πολιτικός σχεδιασμός είναι και δικός σου. Η αλλαγή δεν είναι θέμα γενιάς. Είναι θέμα στάσης.

Νέα γενιά, ετών 47. Δεν περιμένω αλλαγή, την προκαλώ. Με ΠΑΣΟΚ.

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Σε κάθε σύγχρονη κοινωνία, η ικανότητα να βλέπουμε την πραγματικότητα κατάματα, να αναγνωρίζουμε τα προβλήματα και να αναλαμβάνουμε συλλογική δράση για τη διόρθωσή τους, αποτελεί θεμέλιο λίθο της προόδου. Ωστόσο, στη χώρα μας, παρατηρούμε μία βαθιά ριζωμένη κοινωνική παθογένεια: την άρνηση αυτής της πραγματικότητας, την προτίμηση στο βόλεμα και την υιοθέτηση ενός ακραίου ατομικισμού έναντι του συλλογικού συμφέροντος.

Η άρνηση της αλήθειας πηγάζει από την ανθρώπινη τάση να αποφεύγουμε τον κόπο της αλλαγής. Είναι ευκολότερο, πιο “βολικό”, να σιωπούμε, να κλείνουμε τα μάτια και να ελπίζουμε ότι το πρόβλημα δεν θα αγγίξει εμάς τους ίδιους. Αυτή η νοοτροπία ενισχύει τον ατομικισμό: η σκέψη περιορίζεται στο “εγώ” και στο άμεσο προσωπικό όφελος, αδιαφορώντας για τις συνέπειες που έχουν οι παραλείψεις μας στο “εμείς”. Όπως εύστοχα παρατήρησε ο Περικλής, σύμφωνα με τον Θουκυδίδη, «Εμείς θεωρούμε έναν πολίτη που δεν ασχολείται με τα κοινά, όχι απλώς φιλήσυχο, αλλά άχρηστο».

Χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτής της παθογένειας είναι το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ

• Ψήφος Αποδήμων: Από τη συνταγματική πρόβλεψη στη δημοκρατική πρόκληση  (του Βασίλη Βούλγαρη)
• Τι είναι η Σύμβαση ΕΕ – MERCOSUR (του Βασίλη Βούλγαρη)
• “Αν δεν μας εκπροσωπεί κανείς, θα το κάνουμε ΕΜΕΙΣ, με ΠΑΣΟΚ”Νέα Γενιά χωρίς Σύνορα : της Ιωάννας Βαλδήρ
• Η Γλυκιά Ομίχλη του Ατομικού Βολέματος- της Μαρίας Τολίκα
• Κραυγή αγωνίας από την Διασπορά: «Μας αφήσατε μόνους» του Βασίλη Βούλγαρη
• Συμβουλεύοντας έναν κεντρικό τραπεζίτη (Άρθρο των Κωνσταντίνου Γάτσιου και Δημήτρη Α. Ιωάννου)
• Τι Ελληνισμό Θέλουμε στην Ευρώπη; (του Βασίλη Βούλγαρη)

---

Χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτής της παθογένειας είναι το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ. Το γεγονός ότι υπήρχε κακοδιαχείριση και αδιαφανείς πρακτικές στη διανομή των ευρωπαϊκών επιδοτήσεων ήταν, για χρόνια, ένα “κοινό μυστικό”. Πολλοί γνώριζαν ή σιωπούσαν, εφόσον οι δικές τους επιδοτήσεις έμπαιναν κανονικά. Η συλλογική απαίτηση για διαφάνεια έμενε ανενεργή, καθώς προτεραιότητα είχε η διασφάλιση του ατομικού οφέλους. Η μεγάλη αντίδραση εκδηλώθηκε όχι τη στιγμή που αποκαλύφθηκε η διαφθορά ως ηθικό ζήτημα, αλλά όταν υπήρξε κίνδυνος να κοπούν οι επιδοτήσεις εξαιτίας των παρατυπιών. Η αγανάκτηση προήλθε, σε μεγάλο βαθμό, από τη μερίδα των θιγομένων, εκείνων που είδαν το δικό τους βόλεμα να διαταράσσεται, και όχι από μια γενικευμένη συλλογική συνείδηση που ζητά εξυγίανση. Όταν η αντίδραση έρχεται μόνο ως αυτοπροστασία, είναι ήδη αργά.

Η διόρθωση ξεκινά με την αναγνώριση της αλήθειας. Η ατομική αδιαφορία είναι ο καλύτερος σύμμαχος της διαφθοράς. Η μόνη αντίσταση είναι η ενεργός συμμετοχή στα κοινά, η συλλογική δράση και η ανάληψη της ευθύνης. Ο μεγάλος φιλόσοφος Πλάτωνας μας προειδοποίησε αιώνες πριν: «Η τιμωρία των καλών ανθρώπων που δεν ενδιαφέρονται για την κυβέρνηση είναι να κυβερνώνται από ανθρώπους χειρότερους από αυτούς». Είτε συνεχίζουμε στο γλυκόπικρο βόλεμα του ατομικισμού, αφήνοντας την πραγματικότητα να σαπίζει γύρω μας, είτε σηκώνουμε το κεφάλι, βλέπουμε την αλήθεια και συμμετέχουμε συλλογικά για την εξυγίανση. Το μέλλον μας εξαρτάται από αυτή την επιλογή.

Επ. Καθηγήτρια ESCE, Paris, France

Η ελληνόγλωσση εκπαίδευση σε καθεστώς εγκατάλειψης, με την κυβέρνηση να κρύβεται πίσω από προσχήματα

ΚΟΙΝΗ ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΗ  ΕΙΔΙΚΗΣ ΜΟΝΙΜΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΥ ΤΗΣ ΔΙΑΣΠΟΡΑΣ &

ΔΙΑΡΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΜΟΡΦΩΤΙΚΩΝ ΥΠΟΘΕΣΕΩΝ 27.11.2025

Ακόμη μια συνεδρίαση που υποτίθεται ότι θα έδινε λύσεις στα χρόνια προβλήματα της ελληνογλώσσης εκπαίδευσης στο εξωτερικό, εξελίχθηκε σε μια αποκαλυπτική εικόνα αδιαφορίας και θεσμικής απουσίας. Η πολιτική ηγεσία των συναρμόδιων υπουργείων δεν εμφανίστηκε, επικαλούμενη κώλυμα, την ώρα που οι ανάγκες των οικογενειών της Ομογένειας βράζουν και τα σχολεία ελληνικής γλώσσας λειτουργούν στα όρια της κατάρρευσης.

Οι Έλληνες του εξωτερικού βιώνουν καθημερινά τις συνέπειες μιας πολιτείας που δεν αντιλαμβάνεται ότι η γλώσσα είναι ο βασικός πυλώνας συνοχής, πολιτιστικής συνέχειας και εθνικής παρουσίας. Από την έλλειψη εκπαιδευτικών μέχρι τα παράλογα οικονομικά βάρη που επιβάλλονται στις οικογένειες, το σύστημα δείχνει ξεκάθαρα τα σημάδια εγκατάλειψης. Το αποτέλεσμα; Παιδιά μεταναστευτικών οικογενειών να αποκλείονται από πλήρη, ουσιαστική μόρφωση, να ωθούνται στην περιθωριοποίηση και να στερούνται το αυτονόητο δικαίωμα να μαθαίνουν τη γλώσσα των γονιών τους.

Η εικόνα είναι δραματική: απόσπαση εκπαιδευτικών με επιμίσθια που παραμένουν καθηλωμένα για πάνω από 15 χρόνια, σε χώρες με εκρηκτικό κόστος ζωής. Θέσεις που δεν καλύπτονται γιατί κανείς δεν μπορεί να επιβιώσει με τα σημερινά ποσά. Πολιτεία που αναθέτει ακόμη και τη δαπάνη αποστολής διδακτικού υλικού στους ίδιους τους γονείς, λες και η διδασκαλία της ελληνικής αποτελεί προσωπικό τους χόμπι. Σχολεία χωρίς σταθερό προσωπικό, αποσπάσεις που λήγουν χωρίς σχέδιο αντικατάστασης, και ένα σύστημα επιλογής στελεχών που χρόνια ολόκληρα λειτουργεί με παρατάσεις, χωρίς διαφανείς διαδικασίες.

Την ίδια στιγμή, η κυβέρνηση επικαλείται νομοθεσίες για να καλύψει την ατολμία της. Όμως τα μεγάλα λόγια δεν αντισταθμίζουν την πραγματικότητα: η ελληνογλώσση εκπαίδευση διαλύεται. Εκπαιδευτικοί αναγκάζονται να χρηματοδοτούν οι ίδιοι τη στέγη τους, να ζουν σε υπερκοστολογημένες ευρωπαϊκές πρωτεύουσες με επιμίσθια χαμηλότερα από όλους τους άλλους αποσπασμένους δημοσίους υπαλλήλους. Ποιος θα θελήσει να υπηρετήσει υπό αυτές τις συνθήκες;

---

---

Παράλληλα, η απουσία οργανωμένου συστήματος υποστήριξης ανοίγει επικίνδυνους δρόμους. Κοινότητες και σύλλογοι γονέων προσπαθούν με αυτοθυσία να κρατήσουν ζωντανά τα τμήματα ελληνικής γλώσσας, συχνά χωρίς την παραμικρή θεσμική συνδρομή. Εκπαιδευτικοί ζητούν μόνιμη και αξιοπρεπή εργασία, οι οικογένειες ζητούν την κατάργηση εξωπραγματικών ορίων μαθητών και την αναγνώριση όλων των τμημάτων. Όμως η πολιτεία αρνείται να δει την πραγματικότητα.

Πίσω από τους αριθμούς κρύβεται η σκληρή πραγματικότητα. Σε μεγάλες ομογενειακές κοινότητες, όπως στη Γερμανία, τα παιδιά λαμβάνουν μόλις τρεις ώρες ελληνικών την εβδομάδα. Σε ορισμένες περιοχές, δεκαπέντε εκπαιδευτικοί καλούνται να διδάξουν έως και 2.500 μαθητές, μια αναλογία που θα θεωρούνταν αδιανόητη σε οποιοδήποτε σοβαρό εκπαιδευτικό σύστημα. Την ίδια στιγμή, το κράτος περιορίζεται σε ημίμετρα, αφήνοντας γονείς και συλλόγους να «κρατούν όρθια» τα τμήματα ελληνικής γλώσσας με εθελοντική εργασία, προσωπικό μόχθο και ίδιους πόρους.

• Ακυρώνονται σχεδόν όλες οι αναχωρήσεις της Lufthansa από γερμανικά αεροδρόμια λόγω απεργίας
• Γερμανία: Κλέφτες είχαν κρύψει σε παιδικό καροτσάκι σχεδόν 3.000 ευρώ σε κέρματα!
• Η ζυθοποιία Heineken θα περικόψει τουλάχιστον 5.000 θέσεις εργασίας
• ΟΕΚ Γερμανίας για την ενοποίηση των Ελληνικών Κοινοτήτων του Αμβούργου: Η ενότητα ως απάντηση σε δεκαετίες διαχωρισμού
• Η Ιταλία τίμησε την Παγκόσμια Ημέρα Ελληνικής Γλώσσας

Η γλώσσα δεν είναι ούτε πολυτέλεια ούτε προαιρετική δραστηριότητα. Είναι ζωτικός όρος πολιτιστικής συνέχειας και πνευματικής ανάπτυξης της νέας γενιάς. Είναι εργαλείο ήπιας ισχύος και πολιτιστικής διπλωματίας – κάτι που άλλες χώρες έχουν κατανοήσει και επενδύουν συστηματικά, ενώ η Ελλάδα δείχνει να το αγνοεί.

Η λύση δεν μπορεί να είναι άλλη από την άμεση αναβάθμιση της ελληνογλώσσης εκπαίδευσης μέσα από ένα σαφές, ενιαίο, σύγχρονο πλαίσιο: δωρεάν πρόσβαση για όλα τα παιδιά, κατάργηση των οικονομικών εμποδίων, στελέχωση με μόνιμο προσωπικό, αξιοπρεπή επιμίσθια, νέα κριτήρια επιλογής στελεχών, αναγνώριση όλων των τμημάτων ελληνικής γλώσσας, και οργανική ένταξη των μαθημάτων στα σχολεία των χωρών διαμονής.

Η Ομογένεια δεν μπορεί να περιμένει άλλο. Αν η κυβέρνηση δεν αποφασίσει να σταθεί στο πλευρό της, τότε η ελληνική γλώσσα θα συνεχίσει να χάνει έδαφος. Και αυτό θα είναι μια ιστορική ευθύνη που δεν θα μπορεί να κρυφτεί πίσω από προσχήματα.

---

---

Η κυβέρνηση αφήνει την Ομογένεια στο περιθώριο –

Στο κόκκινο η ελληνογλώσση εκπαίδευση στο εξωτερικό

Η ελληνόγλωσση εκπαίδευση στο εξωτερικό: Προϋπόθεση εθνικής συνέχειας

Κοινή πρωτοβουλία ευρωπαϊκών συλλόγων γονέων

Για πρώτη φορά στην ιστορία της ελληνόγλωσσης εκπαίδευσης στο εξωτερικό, φορείς γονέων από εννέα ευρωπαϊκές χώρες ενώθηκαν για να αναδείξουν τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι ελληνικές σχολικές μονάδες και να προτείνουν λύσεις για τη διατήρηση της ελληνικής γλώσσας και κουλτούρας στις ομογενειακές κοινότητες.

Η κοινή επιστολή απευθύνεται στον Πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη και στην Υπουργό Παιδείας Σοφία Ζαχαράκη, υπογραμμίζοντας ότι η ελληνόγλωσση εκπαίδευση αποτελεί θεμέλιο για τη διατήρηση της εθνικής ταυτότητας και τη σύνδεση των νέων γενιών με την πατρίδα.

Η κρίση της ελληνόγλωσσης εκπαίδευσης

Οι υπογράφοντες τονίζουν ότι η παρατεταμένη υποστελέχωση των σχολικών μονάδων δημιουργεί σοβαρά προβλήματα: τμήματα αναστέλλονται ή λειτουργούν με μειωμένο πρόγραμμα, στερώντας από τα παιδιά τη δυνατότητα να μάθουν τη γλώσσα, την ιστορία και τον πολιτισμό τους.

Η ελληνόγλωσση εκπαίδευση δεν περιορίζεται στη γλωσσική διδασκαλία· είναι ένας θεσμός πολιτισμικής συνέχειας, που διατηρεί ζωντανή τη σχέση των αποδήμων με τον ελληνισμό και συμβάλλει στη διατήρηση της συλλογικής μνήμης.

Οι οικονομικές προκλήσεις

Ένα από τα κύρια προβλήματα είναι η υποχρηματοδότηση. Ο προϋπολογισμός για την ελληνόγλωσση εκπαίδευση στο εξωτερικό έχει μειωθεί περίπου 80% από την αρχή της οικονομικής κρίσης, ενώ σημαντικά κονδύλια παραμένουν αδιάθετα ή κατευθύνονται αλλού.

Επιπλέον, το επιμίσθιο των εκπαιδευτικών δεν καλύπτει το κόστος διαβίωσης στις χώρες υποδοχής, γεγονός που καθιστά την υπηρεσία στο εξωτερικό οικονομικά αποτρεπτική και οδηγεί σε μαζική άρνηση αποσπάσεων.

Προτάσεις για τη βιωσιμότητα

Οι φορείς γονέων ζητούν:

• Αύξηση και επικαιροποίηση του επιμισθίου, ανάλογα με τα δεδομένα κάθε χώρας.
• Θεσμοθέτηση πρόσθετων κινήτρων, οικονομικών και επαγγελματικών, για τους εκπαιδευτικούς που υπηρετούν στο εξωτερικό.
• Ενεργοποίηση του επιτόπιου εκπαιδευτικού προσωπικού με συμβάσεις ορισμένου χρόνου, όπως εφαρμόζεται σε αμιγή σχολεία.

Στόχος είναι η προσέλκυση και παραμονή ικανών εκπαιδευτικών, ώστε να διασφαλιστεί η συνέχεια της ελληνόγλωσσης παιδείας στις χώρες του εξωτερικού.

9 Ευρωπαϊκές χώρες στην πρωτοβουλία

Η πρωτοβουλία συγκεντρώνει υπογραφές από φορείς γονέων σε:

• Γερμανία: Ομοσπονδία Συλλόγων Γονέων Βάδης-Βυρτεμβέργης, Ομοσπονδία Έσσης, Συνομοσπονδία Συλλόγων Γονέων, Ομογένεια Γερμανίας e.V.
• Ουκρανία: Ομοσπονδία Ελληνικών Συλλόγων Ουκρανίας.
• Ολλανδία: ΤΕΓ Amsterdam, Den Haag, Rotterdam, Utrecht.
• Πολωνία: ΤΕΓ Βαρσοβίας.
• Νορβηγία: ΤΕΓ Όσλο.
• Σουηδία: ΤΕΓ Στοκχόλμης.
• Ελβετία: ΤΕΓ Apfelbaum, Bungertwies, Winterthur, Triton, Sankt Gallen.
• Λιθουανία: ΤΕΓ Vilnius.
• Ισπανία: ΤΕΓ Μαδρίτης, Βαρκελώνης.

Η συμμετοχή αυτή δείχνει τη διάχυτη ανησυχία των ελληνικών κοινοτήτων σε ολόκληρη την Ευρώπη και τονίζει τη σημασία μιας κοινής στρατηγικής πολιτικής για τη γλώσσα και τον πολιτισμό.

Στρατηγική σημασία για την Ελλάδα

Οι φορείς τονίζουν ότι η στήριξη της ελληνόγλωσσης εκπαίδευσης δεν είναι πράξη φιλανθρωπίας, αλλά επένδυση στρατηγικής σημασίας. Η ελληνική ομογένεια συμβάλλει διαχρονικά στην ελληνική οικονομία μέσω επενδύσεων, κεφαλαίων, τουριστικής δραστηριότητας και μεταφοράς τεχνογνωσίας.

Η διατήρηση της ελληνόγλωσσης παιδείας είναι επένδυση στον Ελληνισμό του μέλλοντος, διασφαλίζοντας τη γλωσσική και πολιτισμική συνέχεια και ενισχύοντας τη διεθνή επιρροή της Ελλάδας.

του Βασίλη Βούλγαρη

• Ψήφος Αποδήμων: Από τη συνταγματική πρόβλεψη στη δημοκρατική πρόκληση  (του Βασίλη Βούλγαρη)
• Τι είναι η Σύμβαση ΕΕ – MERCOSUR (του Βασίλη Βούλγαρη)
• “Αν δεν μας εκπροσωπεί κανείς, θα το κάνουμε ΕΜΕΙΣ, με ΠΑΣΟΚ”Νέα Γενιά χωρίς Σύνορα : της Ιωάννας Βαλδήρ
• Η Γλυκιά Ομίχλη του Ατομικού Βολέματος- της Μαρίας Τολίκα
• Κραυγή αγωνίας από την Διασπορά: «Μας αφήσατε μόνους» του Βασίλη Βούλγαρη
• Συμβουλεύοντας έναν κεντρικό τραπεζίτη (Άρθρο των Κωνσταντίνου Γάτσιου και Δημήτρη Α. Ιωάννου)
• Τι Ελληνισμό Θέλουμε στην Ευρώπη; (του Βασίλη Βούλγαρη)
• «Δεν είναι στραβός ο γιαλός – στραβά αρμενίζουμε: Ώρα για βιώσιμες λύσεις στην ελληνόγλωσση εκπαίδευση στη Γερμανία» (του Βασίλη Βούλγαρη)

Η πρόσφατη συνέντευξη (22 Σεπτεμβρίου) του Διοικητή της Τράπεζας της Ελλάδος Γιάννη Στουρνάρα σε ιδιωτικό ραδιοφωνικό σταθμό ήταν μία δυσάρεστη έκπληξη. Και αυτό όχι μόνο για το μέσο στο οποίο δόθηκε, το οποίο δεν θεωρούμε ότι είναι το πλέον κατάλληλο για να χρησιμοποιεί ως βήμα ένας Διοικητής της ΤτΕ – και, μάλιστα, επιλέγοντας μία εκπομπή την οποία σημαντικό μέρος της κοινής γνώμης θεωρεί κομματικά στρατευμένη, ακραία και τοξική.

Ούτε μόνο για τον σχετικά ανάλαφρο χαρακτήρα του ύφους του που, κατά την ταπεινή μας γνώμη, στη συγκεκριμένη χρονική στιγμή, δεν αντιστοιχούσε στην σοβαρότητα με την οποία πρέπει να προσεγγίζονται τα θέματα της οικονομίας και της κοινωνίας. Αλλά, κυρίως, γιατί έστειλε λανθασμένα μηνύματα δημιουργώντας ανακριβείς εντυπώσεις στην κοινή γνώμη.

Το πόσο άστοχη και αποπροσανατολιστική ήταν η συνέντευξή του αποδεικνύεται κατ’ αρχήν από τους συνειρμούς που, με την βοήθεια «προθύμων» σχολιαστών δημιουργήθηκαν και προβλήθηκαν ως «είδηση» στον τύπο.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα, ήταν η –μεστή σοφίας – απόφανσή του ότι επειδή δεν υπάρχουν «λεφτόδεντρα» δεν είναι δυνατόν να δώσουμε αύξηση 30% τους μισθούς χωρίς να βλάψουμε την οικονομία. Κάτι, φυσικά, που αποτελεί μία αδιαπραγμάτευτη και διαχρονική αλήθεια. Μόνο που, στη συγκεκριμένη χρονική στιγμή, είναι μία παντελώς ανεπίκαιρη επισήμανση, καθώς κανείς σήμερα δεν προτείνει να δοθούν αυξήσεις 30% στους μισθούς και στα ημερομίσθια και κανείς πλέον, εκτός από μία ελάχιστη μειοψηφία αφελών, δεν πιστεύει, έστω και εμμέσως, στα περίφημα «λεφτόδεντρα», δηλαδή στην απεριόριστη αύξηση των δημοσίων και ιδιωτικών δαπανών ως εργαλείου για την ανάπτυξη της οικονομίας και την εμπέδωση της κοινωνικής δικαιοσύνης. Κάτι τέτοια μπορεί να λέγονταν 50 χρόνια πριν, αλλά έχουν πλέον απαντηθεί από την ίδια τη ζωή και το έχουν όλοι αντιληφθεί.

Αυτή η φαινομενικά, όμως, άστοχη επισήμανση του κυρίου Διοικητή και ο χρόνος που επέλεξε να την κάνει (λίγο μετά τη ΔΕΘ), θα φαινόταν πολύ επίκαιρη αν συνειρμικά τη συνέδεε κανείς με τις ανάλογες δηλώσεις του πρωθυπουργού για τις προτάσεις του ΠΑΣΟΚ για την οικονομία.

---

---

Εξ αντικειμένου, πρόκειται για εξόφθαλμη «επικύρωση» της θέσης του πρωθυπουργού περί «λεφτόδεντρων» στο οικονομικό πρόγραμμα της αξιωματικής αντιπολίτευσης.

Πόσο, όμως, θεσμικά ορθή είναι αυτή η συμπεριφορά του κεντρικού τραπεζίτη, να γίνεται μέρος μίας κομματικής αντιπαράθεσης διαλέγοντας εμφανώς «πλευρά»; (Με δεδομένο, μάλιστα, ότι κανένας δεν πρότεινε αύξηση 30% στους μισθούς. Ούτε και πολιτικές που παραπέμπουν σε «λεφτόδεντρα»).

Βεβαίως ο κύριος Διοικητής, όπως επιβάλλει και το καθήκον του, τόνισε στη συνέντευξη το προφανές ότι, δηλαδή, η αύξηση μισθών προϋποθέτει αύξηση της παραγωγικότητας που με τη σειρά της προϋποθέτει επενδύσεις. Στο σημείο αυτό εξέφρασε και την ικανοποίησή του διότι, όπως είπε, το 80% των επενδύσεων είναι, πλέον, παραγωγικές.

Πρόκειται, όμως, για μία δήλωση που δημιουργεί ερωτηματικά, διότι κάτι παρόμοιο δεν ήταν γνωστό έως τώρα. Και για του λόγου το αληθές, θα μπορούσε κάποιος να συγκρίνει τον ισχυρισμό του με άλλες δηλώσεις που έγιναν από τον Υποδιοικητή της ΤτΕ κ. Πελαγίδη, την ίδια ημέρα, σύμφωνα με τις οποίες το 40% των ξένων επενδύσεων (των επενδύσεων, δηλαδή, από τις οποίες κατά κύριο λόγο προσδοκούμε τεχνολογική ενίσχυση), καταλήγουν στο real estate –έναν πολύ χρήσιμο, βεβαίως, κλάδο αλλά εξ ορισμού μη περιλαμβανόμενο σε αυτό που λέγεται παραγωγικός τομέας.

Είναι, λοιπόν, ένα ερώτημα πώς ενώ κατά τον κ. Πελαγίδη το 40% των ξένων επενδύσεων, τουλάχιστον, είναι μη παραγωγικές, ο αριθμός αυτός, κατά τον κ. Στουρνάρα, που συνομιλεί με τον κ. Πορτοσάλτε, μειώνεται στο 20%, όταν συσσωματωθεί με τις εγχώριες επενδύσεις.

Θα πρέπει εδώ, λοιπόν, ο κ. Διοικητής να επανέλθει και να μας δώσει τα συγκεκριμένα στοιχεία που έχει στην διάθεσή του, με βάση τα οποία θεωρεί πως οι «παραγωγικές» επενδύσεις είναι το 80% του συνόλου.

---

---

Και βέβαια, η ευφρόσυνη διάθεση του κυρίου Διοικητή και η αισιοδοξία του για το μέλλον της ελληνικής οικονομίας θα έπρεπε να μετριασθούν εν τινί μέτρω, συνδυαζόμενα με τον ρεαλισμό και τον σκεπτικισμό με τον οποίον ο υφιστάμενος του αναφέρθηκε στα θέματα του Ταμείου Ανάκαμψης, τονίζοντας ότι από τα εν συνόλω 36 δισ. ευρώ, στους τελικούς δικαιούχους μέχρι στιγμής έχουν φθάσει μόνο 10 δισ. (5,7 δισ. ευρώ από επιχορηγήσεις και 4,3 δισ. ευρώ από δάνεια), και θα πρέπει να τρέξουμε με φρενήρη ρυθμό στους 12 μήνες που απομένουν για να μπορέσουμε να απορροφήσουμε τα υπόλοιπα. (Και, έστω και αν τα απορροφήσουμε, δικαιούμαστε να αισθανόμαστε αμφιβολία κατά πόσο θα τα χρησιμοποιήσουμε παραγωγικά ή θα τα χρησιμοποιήσουμε ως απλή κατανάλωση).

Το κυριότερο, όμως, το οποίο θα πρέπει να ενοχλήσει και να ανησυχήσει κάθε πολίτη, είναι το εξής: η παντελώς αβάσιμη αλλά κατηγορηματικά υπογραμμιζόμενη «αισιόδοξη» πεποίθηση του κ. Διοικητή –πλήρως ταυτιζόμενη με ανάλογους κυβερνητικούς ισχυρισμούς– πως ο ρυθμός με τον οποίον αυξάνονται η οικονομία («…αναπτύσσεται με διπλάσιο ρυθμό από την υπόλοιπη Ευρωζώνη») και η παραγωγικότητα, είναι τέτοιοι που σύντομα θα πάψουμε να είμαστε τελευταίοι –προτελευταίοι για την ακρίβεια– σε όλους τους κρίσιμους δείκτες στην ΕΕ.

Η αλήθεια, όμως, δυστυχώς είναι τελείως διαφορετική και ο Διοικητής της ΤτΕ θα έπρεπε να το γνωρίζει –και να κρούει τον κώδωνα του κινδύνου, αν μη τι άλλο.

Η σχέση του ρυθμού ανάπτυξης της χώρας μας με τον μέσο ρυθμό ανάπτυξης της ΕΕ ή της ευρωζώνης, είναι κάτι που δεν έχει ιδιαίτερη σημασία.

Σημασία έχει ο μέσος όρος ανάπτυξης αυτών των χωρών τις οποίες «κυνηγάμε» για να φθάσουμε και να ξεπεράσουμε (γιατί πρέπει να τις ξεπεράσουμε), τόσο αν πρόκειται για μέλη της ΕΕ, όσο κι αν πρόκειται για χώρες της ευρύτερης περιοχής μας εκτός ΕΕ.

Οι χώρες της ΕΕ, εν πρώτοις, ως επί το πλείστον (Κροατία, Λιθουανία, Πορτογαλία, Σλοβενία, Ρουμανία, Πολωνία, Μάλτα, Κύπρος) αναπτύσσονται είτε εξ ίσου γρήγορα με εμάς, είτε και γρηγορότερα από εμάς. Η «ταχύτερη από τον μέσο όρο της ΕΕ» ανάπτυξή μας, οφείλεται στο γεγονός πως οι πιο αναπτυγμένες χώρες της ΕΕ, όπως η Γερμανία, η Γαλλία, η Ιταλία ή η Αυστρία βρίσκονται σε φάση στασιμότητας.

Οι πλείστες, λιγότερο αναπτυγμένες χώρες της ΕΕ, αντιθέτως, (μεταξύ των οποίων εμείς κατατασσόμαστε –με βάση τους περισσότερους δείκτες– προτελευταίοι), αναπτύσσονται με την ίδια ή και μεγαλύτερη ταχύτητα από εμάς, καθιστώντας μάλλον ανέφικτο να τους «φθάσουμε» και να τους «ξεπεράσουμε». Ακόμη και η Βουλγαρία, η οποία είναι η μόνη που μονίμως υπολείπεται της Ελλάδας στους βασικούς δείκτες, έχει την τελευταία πενταετία μέσο όρο ανάπτυξης ανώτερο από τον δικό μας, πράγμα που σημαίνει πως είναι πολύ πιθανόν ότι εντός ολίγων ετών θα μας ξεπεράσει και αυτή.

---

---

Παρεμφερές, επίσης, είναι αυτό που συμβαίνει και με τις άλλες χώρες της ευρύτερης περιοχής μας, στα Βαλκάνια και στη Νοτιοανατολική Μεσόγειο, που δεν είναι μέλη της ΕΕ: οι εν λόγω χώρες, (Τουρκία, Αλβανία, Βόρεια Μακεδονία, Βοσνία-Ερζεγοβίνη), έστω και αν σήμερα, για ιστορικούς λόγους, μας «ακολουθούν» ως φτωχότερες, με χαμηλότερο κατά κεφαλήν εισόδημα και μέση παραγωγικότητα, αναπτύσσονται με πολύ μεγαλύτερη ταχύτητα από εμάς. Έχουν δηλαδή ταχύτερους –ενίοτε υπερδιπλάσιους– ρυθμούς ανάπτυξης και αν αυτό συνεχισθεί, κάποια στιγμή, όχι στο πολύ μακρινό μέλλον, θα μας ξεπεράσουν και αυτές.

Για να ήταν αλήθεια ο ισχυρισμός πως οσονούπω προσεγγίζουμε και ξεπερνάμε τους εταίρους μας στην ΕΕ, σε κατά κεφαλή ΑΕΠ και παραγωγικότητα, η χώρα θα έπρεπε να αναπτύσσεται με ρυθμούς ανάλογους εκείνων της Τουρκίας, δηλαδή με τουλάχιστον 5% ετησίως. Επειδή όμως αυτό δεν συμβαίνει, και με τις εφαρμοζόμενες οικονομικές και κοινωνικές πολιτικές δεν πρόκειται να συμβεί ούτε και στο εγγύς ή στο απώτερο μέλλον, προτιμούμε να βαυκαλιζόμαστε, ή να εξαπατώμεθα, με την ιδέα πως συγκλίνουμε κάπου γιατί «…αναπτυσσόμαστε με διπλάσιο ρυθμό από την υπόλοιπη ευρωζώνη»!

Στην πραγματικότητα, βέβαια, είναι η ομάδα των «φτωχών» χωρών της ΕΕ που αναπτύσσεται ταχύτερα από την ομάδα των «πλουσίων» χωρών και συγκλίνει προς αυτήν, πλην όμως, στο εσωτερικό αυτής της ομάδας των «φτωχών» εμείς όχι μόνο είμαστε ουραγοί, αλλά κινδυνεύουμε να δούμε την απόστασή μας από τα άλλα μέλη της ομάδας να αυξάνεται αντί να μειώνεται!

Έχει αυτό κάποια σημασία ή είναι απλά θέμα γοήτρου; Έχει ζωτική σημασία για την χώρα μας, για δύο λόγους. Πρώτον γιατί, όπως είναι εμφανές, η υπάρχουσα ανάπτυξη δεν επαρκεί για να ικανοποιήσει τις κοινωνικές ανάγκες και προτεραιότητες, τόσο εκείνες που είναι διαχρονικές, όσο και αυτές που αναδεικνύονται από την εξέλιξη της ζωής και την πρόοδο της κοινωνίας. Δεύτερον γιατί αυτό, η συγκριτική ισχύς, τόσο στην οικονομία όσο και παντού αλλού, είναι ένας όρος επιβίωσης και ασφάλειας για μία χώρα.

Εάν η χώρα βρεθεί να είναι η πλέον αδύναμη οικονομικά στη γεωγραφική της περιοχή, περικυκλωμένη από πολύ ισχυρότερες, τότε το μέλλον της είναι υποθηκευμένο και η επιβίωσή της επισφαλής.

Ο Διοικητής της Κεντρικής Τράπεζας υποχρεούται να μιλάει την γλώσσα της αλήθειας. Αυτή είναι η αποστολή του και αυτό οφείλει να πράττει.

---

Ο Κωνσταντίνος Γάτσιος είναι ομότιμος καθηγητής, πρώην πρύτανης του ΟΠΑ, και Τομεάρχης Ανάπτυξης του ΠΑΣΟΚ. Ο Δημήτρης Α. Ιωάννου είναι οικονομολόγος.

---

• Ακυρώνονται σχεδόν όλες οι αναχωρήσεις της Lufthansa από γερμανικά αεροδρόμια λόγω απεργίας
• Γερμανία: Κλέφτες είχαν κρύψει σε παιδικό καροτσάκι σχεδόν 3.000 ευρώ σε κέρματα!
• Η ζυθοποιία Heineken θα περικόψει τουλάχιστον 5.000 θέσεις εργασίας
• ΟΕΚ Γερμανίας για την ενοποίηση των Ελληνικών Κοινοτήτων του Αμβούργου: Η ενότητα ως απάντηση σε δεκαετίες διαχωρισμού
• Η Ιταλία τίμησε την Παγκόσμια Ημέρα Ελληνικής Γλώσσας