Παρακολουθώντας από κοντά εδώ και 26 χρόνια τα πεπραγμένα της ελληνικής παροικίας έμαθα και έζησα στιγμές δόξας της (δες συγκεντρώσεις εναντίον της χούντας, πορείες για το Μακεδονικό, αγώνες για την αναγνώριση των γενοκτονιών των Χριστιανικών πληθυσμών, αγώνες και διεκδικήσεις για την ελληνόγλωσση εκπαίδευση κ.λ.π). Συμμετοχή σε ελληνικές κοινότητες (συλλόγους) εκατοντάδων έως και χιλιάδων μελών, συνέδρια φορέων όπως της Ομοσπονδίας Ελληνικών Κοινοτήτων Ο.Ε.Κ, Συμβούλιο Απόδημου Ελληνισμού Σ.Α.Ε με εκατοντάδες και δεκάδες σύνεδρους και εκπρόσωπους.
Το ίδιο και στον επιχειρηματικό τομέα με την δημιουργία , παρουσία και προσφορά συλλόγων σε όλη τη Γερμανία με συνέδρια, παρουσία, συμμετοχή και κλαδική στήριξη με ενημέρωση και συμβουλευτικό χαρακτήρα προς τους ανάλογους συνεργαζόμενους φορείς και την πολιτεία. Σήμερα;
Δεν φτάνουν όλα αυτά έχουμε και την σοβαρή ασθένεια της Ο.Ε.Κ του μοναδικού αντιπρόσωπου μας στην καγκελαρία μιας και στα χρόνια της οικονομικής στενότητας της χώρας και την μη εξεύρεση λύσης για την υγιή συντήρηση, πρόσωπα και καταστάσεις πλήγωσαν την αξιοπιστία της και έχει οδηγηθεί σε συρρίκνωση. Το εθνικό σπορ του αλληλοσπαραγμού θα πρέπει να σταματήσει (υπάρχουν φωνές και πρόσωπα που μέσα από τα κανάλια των Social Media και των δικαστηρίων αντί να βοηθούν , διχάζουν) .
Σήμερα Τι;
Μικρές οάσεις, μικρές για το μέγεθος του ελληνικού στοιχείου στη Γερμανία, να δούμε κάποιες δράσεις στην Βάδη Βυρτεμβέργη, την επανασύσταση ελληνικής κοινότητας μετά από πολλά χρόνια στο Μόναχο (με γκρίζο σημείο τη δημιουργία 2 Ελληνικών Κοινοτήτων), τη δράση ελάχιστων κοινοτήτων με την συμμετοχή ακόμα πιο λίγων μελών, με την καλύτερη κάποιες εκατοντάδες σε πόλεις, με δεκάδες χιλιάδες Έλληνες.
Εξαίρεση η ουσιαστική κλαδική αλλά και κοινωνική προσφορά των συλλόγων Ελλήνων και Κυπρίων Ιατρών που δημιουργήθηκαν και μεγάλωσαν την τελευταία 10ετία φτάνοντας να δημιουργήσουν το 2024 την Ομοσπονδία τους.
Όμως διαχρονικά με άλλοτε μεγαλύτερο και άλλοτε μικρότερο όγκο έργου ( έχει να κάνει με τα πρόσωπα) η αγωνιστική παρουσία των γονέων και εκπαιδευτικών στον κλάδο της ελληνόγλωσσης εκπαίδευσης.
Βλέπω και παρακολουθώ με έκπληξή μου, ότι όλοι σκέφτονται και εργάζονται για εμάς ( δες κυβέρνηση, κόμματα, κάποιοι ολιγομελείς σύλλογοι), χωρίς εμάς με προσχηματικού χαρακτήρα ενέργειες και καλά συμμετοχή μέσα από το διαδίκτυο με προτάσεις και δράσεις που ούτε έχουν επικοινωνήσει ουσιαστικά, ούτε είναι πολλές φορές οι όποιες προτάσεις, προτάσεις συνδιαμορφωμένες μέσα από έναν κοινωνικό διάλογο.
Η ελληνική Κυβέρνηση παρουσίασε 6 Νοεμβρίου με μεγαλοπρεπή τρόπο και δια στόματος του Πρωθυπουργού το Στρατηγικό Σχέδιο Για τον Απόδημο Ελληνισμό 2024-2027, ένα σχέδιο που εκ των πραγμάτων το 25% είναι εκτός πλάνου μιας και τελειώνει το 2024. Τη δημιουργία Μητρώου ομογενειακών οργανώσεων , Ιστοσελίδα με τίτλο Diaspora.gr (πόσες τέτοιες προσπάθειες πραγματικά έχουνε γίνει, δες ιστοσελίδες ΣΑΕ και περιφερειών τους όταν λειτουργούσαν) , προγράμματα φιλοξενίας, μνημόνιο συνεργασίας με την Δ.ΥΠ.Α, ενίσχυση της εκμάθησης ελληνικής γλώσσας μέσα από εργαλεία του διαδικτύου, στήριξη εδρών ελληνικής γλώσσας και συνεργασίες σε επιστημονικό επίπεδο κ.λ.π.
Στρατηγικός στόχος η υποστήριξη και ανάπτυξη δικτύων και δομών της Ομογένειας με έμφαση (λέει) σε νέους τρόπους οργάνωσής τους.
Ωραία όλα αυτά, αλλά πώς; Με ποια χρηματοδότηση, εδώ με νόμο του 2021 το μοναδικό Συνταγματικά Κατοχυρωμένο συμβουλευτικό όργανο της ομογένειας το ΣΑΕ το αφήσατε χωρίς πόρους με στόχο την εξαφάνισή του. Εδώ μιλάτε για το κατεξοχήν συνταγματικό μας δικαίωμα της συμμετοχής στις εκλογές και δεν μας δίνεται το δικαίωμα του εκλέγεστε με την άρνηση επιστολικής ψήφου με τη δημιουργία περιφερειών της ομογένειας.
Θα μπορούσα να γράφω και να αναφέρω πολλά παραδείγματα και προβληματισμούς, δε θα το κάνω . Θέλω να κλείσω με μια πρόταση δημιουργίας σε κάθε μεγάλη πόλη τραπεζιών διαλόγου, προβληματισμού και προτάσεων, ώστε να δημιουργηθεί κίνημα ιδεών και μέσα από την αναζωπύρωση του φορέα ομπρέλα (Griechische Gemeinde), να πραγματοποιηθεί η δημιουργία ενός Ελληνικού Στρατηγικού Κοινωνικοπολιτικού- Πολιτιστικού Κέντρου στην Γερμανία.
Του
Βασίλη Βούλγαρη
Εκδότη-Δημοσιογράφο
Ευρωπολίτη
voulgaris@europolitis.eu
Άνοιξε η πλατφόρμα εγγραφής για τις εθνικές εκλογές. Τώρα η ευθύνη περνά και σε εμάς, τους Έλληνες του εξωτερικού
Η Ελλάδα έκανε ένα σημαντικό θεσμικό βήμα. Με τον Ν. 5285/2026, που ψηφίστηκε από τη Βουλή στις 4 Μαρτίου 2026 και δημοσιεύθηκε στο ΦΕΚ Α΄ 33/5.3.2026, θεσπίστηκε η Εκλογική Περιφέρεια Απόδημου Ελληνισμού και διευκολύνθηκε η άσκηση του εκλογικού δικαιώματος των Ελλήνων του εξωτερικού με επιστολική ψήφο στις βουλευτικές εκλογές.
Η ειδική πλατφόρμα του Υπουργείου Εσωτερικών είναι διαθέσιμη στη διεύθυνση apodimoi.ypes.gov.gr. Η εγγραφή στους ειδικούς εκλογικούς καταλόγους εξωτερικού αποτελεί πλέον ένα από τα βασικά βήματα για την άσκηση του εκλογικού δικαιώματος από τον τόπο κατοικίας.
Το δικαίωμα υπάρχει. Θα το αξιοποιήσουμε;
Εδώ βρίσκεται το πραγματικό στοίχημα.
Ο Ελληνισμός της Διασποράς ζητά εδώ και δεκαετίες ουσιαστικότερη συμμετοχή στα πολιτικά πράγματα της χώρας. Σήμερα ένα σημαντικό μέρος αυτού του αιτήματος έχει μετατραπεί σε θεσμική δυνατότητα.
Όμως ένα δικαίωμα αποκτά πραγματική πολιτική και κοινωνική αξία όταν ασκείται.
Σύμφωνα με τα στοιχεία της πλατφόρμας του Υπουργείου Εσωτερικών που εμφανίζονται στις 25 Σεπτεμβρίου, οι εγγραφές έχουν φτάσει περίπου τις 16.930.
Η εικόνα των εγγεγραμμένων παρουσιάζει επίσης ενδιαφέρον: περίπου 87,9% προέρχεται από χώρες της Ευρώπης, ενώ οι άνδρες αντιστοιχούν περίπου στο 60,6% και οι γυναίκες στο 39,4%. Σημαντικό είναι επίσης το ηλικιακό αποτύπωμα, με περισσότερο από το μισό των εγγεγραμμένων να βρίσκεται στις ηλικίες άνω των 31-50 ετών, ενώ η ηλικιακή ομάδα 51–60 ετών αντιστοιχεί περίπου στο 18,6%.
Τα στοιχεία αυτά δεν είναι απλώς αριθμοί. Είναι η πρώτη εικόνα μιας Διασποράς που καλείται να μετατρέψει τη διαχρονική διεκδίκηση για συμμετοχή σε πραγματική πολιτική παρουσία.
Από τους 50.204 των Ευρωεκλογών στις εθνικές εκλογές
Στις ευρωεκλογές του 2024, 50.204 εκλογείς του εξωτερικού εγγράφηκαν και 36.645 άσκησαν το εκλογικό τους δικαίωμα, δηλαδή περίπου 73%.
Η εμπειρία εκείνη έδειξε ότι όταν η διαδικασία γίνεται προσβάσιμη, οι Έλληνες του εξωτερικού μπορούν να συμμετέχουν μαζικά.
Τώρα η πρόκληση είναι διαφορετική και μεγαλύτερη: πρόκειται για τις εθνικές εκλογές, δηλαδή για την εκλογή της Βουλής των Ελλήνων και τη διαμόρφωση της πολιτικής κατεύθυνσης της χώρας.
Πώς ψηφίζει ο Έλληνας του εξωτερικού
Το νέο πλαίσιο προβλέπει για τις βουλευτικές εκλογές επιλογή τρόπου άσκησης του εκλογικού δικαιώματος είτε με επιστολική ψήφο είτε με αυτοπρόσωπη παρουσία, σύμφωνα με τις προβλέψεις του νόμου για τη σύσταση εκλογικών τμημάτων.
Κατά την εγγραφή στην πλατφόρμα, η ταυτοποίηση μπορεί να γίνει ηλεκτρονικά με κωδικούς TAXISnet. Προβλέπεται επίσης εξ αποστάσεως διαδικασία ταυτοποίησης με τα απαιτούμενα στοιχεία και έγγραφα, ενώ για την επιβεβαίωση του κινητού τηλεφώνου χρησιμοποιείται κωδικός μιας χρήσης (OTP). Η επίσημη διαδικασία προβλέπει επίσης δυνατότητα τροποποίησης ή ακύρωσης της αίτησης.
(Μπορεί να γίνει και με ληγμένο διαβατήριο εφόσον υπάρχει στην βάση δεδομένων της Ελληνικής Αστυνομίας)
Καλό είναι σε όσους θέλουν να ψηφίσουν σε εκλογικό κέντρο, να επιλέξουν την Τρίτη επιλογή που μπορούν να επιλέξουν εκλογικό τμήμα αλλά εάν δεν δημιουργηθεί γιατί δεν έχουνε συγκεντρωθεί τα απαραίτητα ‘άτομα (30) να τους έρθει ο φάκελος να ψηφίσουν επιστολικά διαφορετικά θα τους ορίσουν σε ένα άλλο εκλογικό τμήμα το Υπουργείο Εσωτερικών.
Οι αιτήσεις εγγραφής, τροποποίησης ή ακύρωσης μπορούν να υποβληθούν μέχρι και μία ημέρα μετά την προκήρυξη των εκλογών, έως τις 23:59 ώρα Ελλάδας, ώστε να ληφθούν υπόψη για τους συγκεκριμένους εκλογικούς καταλόγους.
Δεν αρκεί όμως μόνο η εγγραφή
Εδώ βρίσκεται η δεύτερη μεγάλη συζήτηση.
Τα κόμματα θα κληθούν να επιλέξουν τους υποψηφίους που θα διεκδικήσουν την εκπροσώπηση του Απόδημου Ελληνισμού. Η επιλογή αυτή δεν είναι μια τυπική διαδικασία.
Οι άνθρωποι που θα κληθούν να εκπροσωπήσουν τον Ελληνισμό της Διασποράς χρειάζεται να έχουν πραγματική γνώση της ζωής των Ελλήνων εκτός Ελλάδας και επαφή με το σύνολο των διαφορετικών κοινωνικών και επαγγελματικών χώρων του.
Οι υποψήφιοι δεν είναι μια τυπική επιλογή – χρειάζονται πρόσωπα γνώσης, ουσίας και πραγματικής σχέσης με τον Ελληνισμό της Διασποράς
Να γνωρίζουν τα ζητήματα της ελληνόγλωσσης εκπαίδευσης.
Να γνωρίζουν τα προβλήματα των προξενικών υπηρεσιών και των κοινοτήτων.
Να γνωρίζουν τις ανάγκες της νέας γενιάς, των φοιτητών, των εργαζομένων, των επιστημόνων και των επιχειρηματιών.
Να γνωρίζουν τους ανθρώπους που ζουν μόνιμα στο εξωτερικό αλλά και εκείνους που πλέον μοιράζουν τη ζωή και την εργασία τους ανάμεσα στην Ελλάδα και άλλες χώρες.
Και, κυρίως, να μπορούν να αντιλαμβάνονται όχι μόνο τα προβλήματα αλλά και τις τεράστιες δυνατότητες του Ελληνισμού της Διασποράς.
Η επιλογή των υποψηφίων ανήκει στα κόμματα. Το αν όμως η εκπροσώπηση ανταποκρίνεται στις πραγματικές ανάγκες της Διασποράς αφορά όλους μας.
Η Διασπορά πρέπει να αποδείξει τη δύναμή της
Συχνά λέμε ότι ο Ελληνισμός της Διασποράς είναι μια «δεύτερη Ελλάδα» έξω από τα σύνορα.
Αν θέλουμε αυτή η φράση να έχει πραγματικό πολιτικό και κοινωνικό περιεχόμενο, πρέπει να αποτυπωθεί και στην πράξη.
Δεν μπορούμε από τη μία να ζητούμε ισχυρότερη φωνή, πολιτική εκπροσώπηση και μεγαλύτερη συμμετοχή στη διαμόρφωση των αποφάσεων και από την άλλη να αφήνουμε ανεκμετάλλευτο το δικαίωμα που μας παρέχει πλέον ο νόμος.
Η συμμετοχή δεν είναι μόνο απαίτηση από την Πολιτεία.
Είναι και δική μας ευθύνη.
Η εγγραφή είναι το πρώτο βήμα. Η ψήφος είναι το επόμενο. Η ουσιαστική συμμετοχή στα ζητήματα της Ελλάδας και της Διασποράς είναι το ζητούμενο.
Η Δημοκρατία δεν κρίνεται μόνο από το πόσα δικαιώματα θεσπίζει. Κρίνεται και από το πόσοι πολίτες επιλέγουν να τα ασκήσουν.
Ο Ελληνισμός της Διασποράς έχει σήμερα την ευκαιρία να αποδείξει στην πράξη πόσο ισχυρή παραμένει η σχέση του με την Ελλάδα.
Όταν διεκδικούμε να έχουμε φωνή, πρέπει και να είμαστε παρόντες.
Μαρία Τολίκα, Δρ. Πολιτικών Επιστημών Α.Π.Θ., Επίκουρη Καθηγήτρια στο Ecole Supérieure du Commerce Extérieur, International Business School, Paris, France.
Η φτώχεια δεν αφορά πλέον μόνο τους παρίες του συστήματος, αλλά τους εργαζόμενους πολίτες, τους συνταξιούχους, τη νέα γενιά που βλέπει την κοινωνική κινητικότητα να ακυρώνεται.
Στην ιστορία των κοινωνιών, ο φόβος υπήρξε πάντοτε το πιο αποτελεσματικό εργαλείο διακυβέρνησης όταν η πολιτική εξαντλούσε τις θετικές της υποσχέσεις. Σήμερα, η Ευρώπη μοιάζει να διολισθαίνει επικίνδυνα σε ένα γνώριμο, ιστορικά σκοτεινό μοτίβο: τη στιγμή που το κοινωνικό κράτος αποδιαρθρώνεται, η ενεργειακή και στεγαστική ανασφάλεια παγιώνεται και τα μεσαία στρώματα πιέζονται από μια επίμονη απώλεια αγοραστικής δύναμης, η δημόσια συζήτηση γεμίζει από τις σειρήνες μιας διαρκούς στρατιωτικοποίησης. Όπως παρατηρούσε ο Τζορτζ Όργουελ, ο πρωταρχικός στόχος του πολέμου δεν είναι απλώς η επικράτηση στα χαρακώματα, αλλά η κατανάλωση των πόρων της κοινωνίας με τρόπο που διατηρεί τον πληθυσμό σε πειθαρχία, χωρίς ποτέ να του επιτρέπει να ευημερήσει.
Η σημερινή πραγματικότητα εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης συνθέτει ένα εκρηκτικό υπόστρωμα. Η άλλοτε υπόσχεση της «ευημερίας μέσω της ενοποίησης» αντικαθίσταται από έναν βαθύ κατακερματισμό. Η φτώχεια δεν αφορά πλέον μόνο τους παρίες του συστήματος, αλλά τους εργαζόμενους πολίτες, τους συνταξιούχους, τη νέα γενιά που βλέπει την κοινωνική κινητικότητα να ακυρώνεται. Όταν όμως η αποβιομηχάνιση, η έλλειψη ανταγωνιστικότητας και τα αλλεπάλληλα δημοσιονομικά αδιέξοδα στερούν από τις ευρωπαϊκές ηγεσίες πειστικές απαντήσεις στα καθημερινά βιοτικά προβλήματα, η κατασκευή ενός εξωτερικού υπαρξιακού κινδύνου λειτουργεί ως ο απόλυτος πολιτικός εκτροπέας.
Αυτή η εσωτερική ασφυξία δεν αποτελεί θεωρητικό σχήμα, αλλά αποτυπώνεται ανάγλυφα στις πρόσφατες κοινωνικές εκρήξεις στην καρδιά της Ευρώπης.
Στη Γαλλία, η κρίση εκδηλώνεται ως μετωπική σύγκρουση κοινωνίας και εξουσίας. Το παρατεταμένο κοινοβουλευτικό αδιέξοδο, η επιβολή μέτρων λιτότητας και η αυταρχική παράκαμψη των δημοκρατικών διαδικασιών —με κορυφαίο παράδειγμα τη συνταξιοδοτική μεταρρύθμιση— έβγαλαν εκατομμύρια πολίτες στους δρόμους. Την ίδια στιγμή, οι διαρκείς αναφλέξεις στα banlieues φέρνουν στην επιφάνεια τη χρόνια περιθωριοποίηση, την ανεργία των νέων και την αποτυχία του κοινωνικού μοντέλου, αποδεικνύοντας ότι η κοινωνική ειρήνη δεν επιβάλλεται με αστυνομοκρατία.
Στην Ισπανία, το ρήγμα είναι εξίσου βαθύ, παίρνοντας ταυτοτικό και διανεμητικό χαρακτήρα. Η έντονη πολιτική πόλωση γύρω από τους θεσμικούς συμβιβασμούς και την αμνηστία συνυπάρχει με μια πρωτοφανή στεγαστική κρίση. Οι πολίτες στη Μαδρίτη, τη Βαρκελώνη, τη Μάλαγα και τα νησιά διαδηλώνουν μαζικά ενάντια στον ανεξέλεγκτο υπερτουρισμό και τις βραχυχρόνιες μισθώσεις που τους εκτοπίζουν από τις γειτονιές τους, ενώ οι αγρότες μπλοκάρουν τους δρόμους ασφυκτιώντας από το κόστος παραγωγής και τις πιέσεις των ευρωπαϊκών οδηγιών.
Τόσο στο Παρίσι όσο και στη Μαδρίτη, η ρίζα της οργής είναι κοινή: οι πολίτες αισθάνονται ότι οι κυβερνήσεις τους δεν τους εκπροσωπούν και ότι η ζωή τους υποβαθμίζεται ραγδαία.
Σε αυτό ακριβώς το περιβάλλον γενικευμένης αμφισβήτησης, η πολεμική ρητορική και η διαρκής επίκληση της γενικευμένης σύρραξης δεν λειτουργούν απλώς ως γεωπολιτικές αναλύσεις, αλλά ως μέθοδος πειθάρχησης. Η συστηματική καλλιέργεια του φόβου μετατρέπει τους πολίτες από απαιτητικούς φορείς δικαιωμάτων σε υπομονετικούς υπηκόους μιας κατάστασης έκτακτης ανάγκης. Υπό τη σκιά της απειλής, οι κοινωνικές διεκδικήσεις για αξιοπρεπείς μισθούς, στέγαση και κοινωνική πρόνοια βαφτίζονται πολυτέλεια ή ανευθυνότητα. Οι περικοπές στην υγεία και στην παιδεία νομιμοποιούνται εν ριπή οφθαλμού όταν βαπτίζονται «αναγκαίες αμυντικές δαπάνες», και η πολεμική οικονομία προβάλλεται ως το νέο αναπτυξιακό άλλοθι για να συγκαλυφθεί η αδυναμία παραγωγής πραγματικής ευημερίας.
Το αποτέλεσμα είναι μια επικίνδυνη πολιτική μετάλλαξη της ίδιας της ευρωπαϊκής ιδέας. Ένα εγχείρημα που γεννήθηκε πάνω στα συντρίμμια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου με θεμέλιο την ειρήνη, τη δημοκρατία και την κοινωνική σύγκλιση, σήμερα κινδυνεύει να ετεροπροσδιορίζεται αποκλειστικά από την αμυντική του περίμετρο και τον φόβο του εχθρού. Όταν η εξουσία αδυνατεί να εγγυηθεί αξιοπρεπή διαβίωση, ο φόβος γίνεται το μοναδικό συνεκτικό υλικό της κοινωνίας. Όμως η ιστορία διδάσκει με τραγικό τρόπο ότι η διαχείριση της εσωτερικής φτώχειας και της κοινωνικής οργής μέσω της εξωτερικής έντασης είναι ένας δρόμος χωρίς επιστροφή: όποιος επενδύει στον πόλεμο για να κουκουλώσει τα αδιέξοδά του, αργά ή γρήγορα παρασύρεται από τη φωτιά που ο ίδιος άναψε.
Τελικά, το «ευ αγωνίζεσθαι» δεν είναι ένδειξη αφέλειας ή αδυναμίας, αλλά μια συνειδητή επιλογή ήθους, η ύψιστη μορφή θάρρους και κοινωνικής ωριμότητας.
Δέσποινα Τριανταφύλλου Πτυχιούχος Χρηματοοικονομικής, Πανεπιστήμιο Μακεδονίας, Θεσσαλονίκη Εθελόντρια Ολυμπιακών Αγώνων
Στη συλλογική συνείδηση, η έννοια του «ευ αγωνίζεσθαι» παραμένει εγκλωβισμένη στις τέσσερις γραμμές του γηπέδου όπως μια τυπική χειραψία πριν από τη σέντρα, η ευλαβική τήρηση των κανονισμών, η αξιοπρεπής αναγνώριση της ήττας. Κι όμως, αν απογυμνώσουμε το fair play από τον αμιγώς αθλητικό του μανδύα, αυτό που απομένει είναι ο ίδιος ο πυρήνας κάθε λειτουργικής κοινωνίας: ένα άγραφο, αλλά απόλυτα δεσμευτικό συμβόλαιο κανόνων, αμοιβαιότητας και αμοιβαίου σεβασμού. Σε μια εποχή έντονου κατακερματισμού, κυνισμού και αμείλικτου ανταγωνισμού, το «τίμιο παιχνίδι» παύει να αποτελεί μια ρομαντική αρετή για ιδεαλιστές. Καθίσταται, αντίθετα, ο αναγκαίος και αυστηρά ορθολογικός όρος για τη βιωσιμότητα της δημόσιας σφαίρας, της αγοράς και της σύγχρονης διοίκησης.
Αντίστοιχα, στο πεδίο των αγορών, η κυρίαρχη αντίληψη συχνά εξυμνεί την απόλυτη επικράτηση με κάθε κόστος, αγνοώντας ότι μια οικονομία χωρίς αρχές τίμιου παιχνιδιού εκφυλίζεται ταχύτατα σε ολιγοπωλιακή ασυδοσία και αθέμιτο ανταγωνισμό. Το οικονομικό fair play εκφράζεται μέσα από την κατοχύρωση ισότιμων όρων ανταγωνισμού (level playing field), εξασφαλίζοντας ότι η επιτυχία μιας επιχείρησης προκύπτει από την καινοτομία, την ποιότητα και την παραγωγικότητα, και όχι από αδιαφανείς κρατικές διευκολύνσεις, φοροαποφυγή ή σύσταση καρτέλ. Παράλληλα, θέτει ως προτεραιότητα τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα έναντι του ευκαιριακού κέρδους: μια εταιρεία που παρακάμπτει εργασιακά και περιβαλλοντικά πρότυπα δεν είναι ανταγωνιστική, αλλά υπονομεύει το συλλογικό μέλλον.
Όπως ένα πρωτάθλημα χάνει ολοκληρωτικά την αξία του μόλις γεννηθεί η υπόνοια στημένων αγώνων, έτσι και η οικονομία αποσαρθρώνεται όταν οι πολίτες και οι επενδυτές νιώσουν ότι τα ζάρια είναι σημαδεμένα.
Αυτή η αλυσίδα αξιών καταλήγει αναπόφευκτα στο εσωτερικό των οργανισμών και στο σύγχρονο management. Εκεί όπου η ηγεσία ταυτιζόταν παραδοσιακά με τον αυταρχικό έλεγχο και την καλλιέργεια εσωτερικών ανταγωνισμών, σήμερα αναθεωρείται ριζικά υπό το πρίσμα του ευ αγωνίζεσθαι. Ο ουσιαστικός ηγέτης δημιουργεί συνθήκες αξιοκρατίας και ψυχολογικής ασφάλειας, επιτρέποντας στους ανθρώπους του να εξελίσσονται βάσει της πραγματικής τους συνεισφοράς, μακριά από αυλές και εύνοιες.
Στην πράξη, αυτό μεταφράζεται σε δίκαιο καταμερισμό της επιτυχίας, καθώς τα εύσημα αποδίδονται στην ομάδα, αλλά και σε γενναία ανάληψη ευθύνης στα δύσκολα, μετατρέποντας το σφάλμα σε ευκαιρία εξέλιξης και όχι σε αφορμή για κυνήγι μαγισσών. Η συνεργασία υποκαθιστά τον εσωτερικό κανιβαλισμό, επιτρέποντας στα στελέχη να λειτουργούν ως συμπαίκτες στρατευμένοι σε έναν κοινό σκοπό.
Τελικά, το «ευ αγωνίζεσθαι» δεν είναι ένδειξη αφέλειας ή αδυναμίας, αλλά μια συνειδητή επιλογή ήθους, η ύψιστη μορφή θάρρους και κοινωνικής ωριμότητας. Στην πολιτική, στην οικονομία, στη διοίκηση αλλά και στην καθημερινή μας συνύπαρξη, μας υπενθυμίζει διαρκώς ότι το πώς κερδίζεις έχει ασύγκριτα μεγαλύτερη βαρύτητα από τη νίκη καθαυτή.
Μια κοινωνία που επιβραβεύει μονοδιάστατα το αποτέλεσμα, αδιαφορώντας για το ηθικό τίμημα της διαδρομής, είναι καταδικασμένη να διαβρωθεί εκ των έσω. Αντίθετα, μια πολιτεία που τοποθετεί το fair play στον πυρήνα της λειτουργίας της, χτίζει θεσμούς με πραγματική αντοχή, οικονομίες βασισμένες στην εμπιστοσύνη και ανθρώπους με αδιαπραγμάτευτη ακεραιότητα.
Το κράτος δεν μειώνει το χρέος του επειδή διαθέτει πλεονάζοντα πλούτο. Υποκαθιστά εξωτερικό χρέος με εσωτερικό, ενδοκυβερνητικό δανεισμό, αναφέρει χαρακτηριστικά στο άρθρο του ο κ. Γάτσιος. Photo credits: Flyfin / pixabay
Στον τρόπο με τον οποίο πραγματοποιείται η πρόωρη αποπληρωμή του χρέους της χώρας: μέσω της χρήσης των ταμειακών διαθεσίμων των φορέων της Γενικής Κυβέρνησης (ασφαλιστικών ταμείων και άλλων δημόσιων οργανισμών), αναφέρεται στο άρθρο του με τίτλο «Ας μιλήσουμε λοιπόν για το χρέος, κύριε πρωθυπουργέ», ο Κωνσταντίνος Γάτσιος, ομότιμος καθηγητής και πρώην πρύτανης στο Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών, που δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα «Το Βήμα της Κυριακής» στις 24-5-2026.
Ας μιλήσουμε λοιπόν για το χρέος, κύριε πρωθυπουργέ
Κωνσταντίνος Γάτσιος
Η επιτυχής αντιμετώπιση μίας κατάστασης προϋποθέτει, πρώτα απ’ όλα, την ορθή κατανόησή της. Αλλιώς, κινδυνεύεις να οδηγηθείς σε εσφαλμένα –ενίοτε καταστροφικά– συμπεράσματα. Το σκέφτομαι αυτό παρακολουθώντας τον σχεδόν πανηγυρικό τρόπο με τον οποίο η κυβέρνηση παρουσιάζει την πρόωρη αποπληρωμή κρατικού χρέους ως μία από τις μεγαλύτερες επιτυχίες της οικονομικής της πολιτικής.
Το κλίμα αυτό ενισχύει ο ίδιος ο πρωθυπουργός. Σε πρόσφατη επίσκεψή του στον Πρόεδρο της Δημοκρατίας και με αφορμή την επικείμενη πρόωρη αποπληρωμή κρατικού χρέους ύψους 6,9 δισ. ευρώ –ποσό που προστίθεται στα ήδη 29 δισ. ευρώ πρόωρων αποπληρωμών στην εξαετία 2020-2025– χαρακτήρισε την ταχύτητα μείωσης του χρέους ως «μία πολύ μεγάλη επιτυχία», τη μεγαλύτερη μάλιστα «στην ιστορία των σύγχρονων οικονομιών», προσθέτοντας με νόημα ότι «δεν μιλάμε αρκετά» γι’ αυτήν.
Ας μιλήσουμε λοιπόν για το χρέος, κύριε πρωθυπουργέ.
Η εικόνα που καλλιεργείται είναι σαφής: η ελληνική οικονομία έχει αποκτήσει τέτοια δυναμική ώστε όχι μόνο καλύπτει με άνεση τις ανάγκες της, αλλά διαθέτει και πλεονάζοντες πόρους για να αποπληρώνει πρόωρα δισεκατομμύρια χρέους, εξοικονομώντας σημαντικά ποσά σε τόκους.
Όμως αυτή είναι μόνο η μισή αλήθεια.
Διότι η εντυπωσιακή μείωση του εξωτερικού κρατικού χρέους των τελευταίων ετών δεν στηρίχθηκε πρωτίστως σε υψηλά δημοσιονομικά πλεονάσματα ή σε κάποια εκρηκτική αναπτυξιακή επίδοση της οικονομίας. Πώς θα μπορούσε, άλλωστε, όταν στην εξαετία 2020-2025 η εκτέλεση των κρατικών προϋπολογισμών ήταν κάθε χρόνο ελλειμματική, εμφανίζοντας σωρευτικό έλλειμμα 51,7 δισ. ευρώ; Στηρίχθηκε κυρίως στην εκτεταμένη αξιοποίηση των ταμειακών διαθεσίμων των λοιπών φορέων της Γενικής Κυβέρνησης –ασφαλιστικών ταμείων, οργανισμών και λοιπών δημόσιων φορέων– καθώς και στην προοδευτική απομείωση του λεγόμενου cash buffer, του ταμειακού «μαξιλαριού ασφαλείας» της χώρας. Στην επικείμενη αποπληρωμή θα χρησιμοποιηθούν τα εναπομείναντα 5,4 δισ. ευρώ. Το αρχικό απόθεμα των 15,7 δισ. ευρώ ουσιαστικά εξαντλείται.
Με απλά λόγια, το κράτος δανείζεται συστηματικά από τους ίδιους του τους φορείς μέσω repos –βραχυχρόνιου ενδοκυβερνητικού δανεισμού– προκειμένου να αποπληρώνει εξωτερικό χρέος και να καλύπτει ταμειακές του ανάγκες.
Το αποτέλεσμα είναι ότι ο ενδοκυβερνητικός δανεισμός μέσω repos έχει υπερδιπλασιαστεί μέσα στην τελευταία εξαετία στα 62,8 δισ. ευρώ, προσεγγίζοντας πλέον το 25% του ΑΕΠ της χώρας –μέγεθος που δύσκολα συναντά κανείς σε σύγχρονη οικονομία.
Υπάρχει, βεβαίως, και ένα ευρύτερο θεσμικό και πολιτικό ζήτημα: κατά πόσον είναι ορθό τα διαθέσιμα ασφαλιστικών ταμείων και λοιπών δημόσιων φορέων να αντιμετωπίζονται, στην πράξη, ως μία ενιαία δεξαμενή κεντρικής κρατικής διαχείρισης. Δεν είναι της παρούσης να αναπτυχθεί το θέμα αυτό, αν και η σημασία του είναι προφανής.
Ας μείνουμε όμως στο βασικό.
Αυτό που συμβαίνει δεν είναι απαραίτητα παράλογο ως εργαλείο ταμειακής διαχείρισης. Όλες οι χώρες χρησιμοποιούν σε έναν βαθμό παρόμοιους μηχανισμούς –αν και όχι στην έκταση που χρησιμοποιούνται στην Ελλάδα. Πράγματι, όταν τα επιτόκια ήταν σχεδόν μηδενικά και η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα πλημμύριζε την ευρωζώνη με φθηνή ρευστότητα, θα μπορούσε κανείς να υποστηρίξει ότι η αξιοποίηση αδρανών διαθεσίμων για τη μείωση ακριβότερου χρέους είχε μία οικονομική λογική.
Το κρίσιμο ερώτημα, όμως, είναι άλλο.
Γιατί αυτή η πολιτική όχι μόνο δεν περιορίζεται, αλλά συνεχίζεται και σήμερα, σε ένα διεθνές περιβάλλον εντελώς διαφορετικό;
Η εποχή του φθηνού χρήματος έχει τελειώσει. Ο πληθωρισμός αναζωπυρώνεται. Μαζί του, η τάση των επιτοκίων γίνεται έντονα αυξητική. Η διεθνής οικονομία εισέρχεται σε περίοδο αυξημένης αβεβαιότητας, ενώ οι κίνδυνοι ύφεσης ή και στασιμοπληθωρισμού δεν μπορούν πλέον να αποκλειστούν.
Σε τέτοιες συνθήκες, η ρευστότητα αποκτά τεράστια σημασία. Κι όμως, η κυβέρνηση συνεχίζει να απομειώνει το cash buffer μέχρι μηδενισμού του και, ταυτόχρονα, να αντλεί δισεκατομμύρια ρευστότητας από φορείς της Γενικής Κυβέρνησης.
Εδώ ακριβώς βρίσκεται το πρόβλημα.
Το κράτος δεν μειώνει το χρέος του επειδή διαθέτει πλεονάζοντα πλούτο. Υποκαθιστά εξωτερικό χρέος με εσωτερικό, ενδοκυβερνητικό δανεισμό.
Η διαφορά δεν είναι λογιστικά αμελητέα.
Διότι τα χρήματα που χρησιμοποιούνται σήμερα για τη βελτίωση της εικόνας του χρέους δεν εξαφανίζονται. Ανήκουν σε ασφαλιστικά ταμεία, οργανισμούς και δημόσιους φορείς που ενδέχεται αύριο να χρειαστούν πραγματική ρευστότητα. Και τότε το κράτος θα υποχρεωθεί να επιστρέψει στις αγορές για να τη βρει –πιθανότατα με πολύ ακριβότερους όρους από εκείνους των ομολόγων που σήμερα αποπληρώνει πρόωρα.
Με άλλα λόγια, η χώρα ανταλλάσσει σημερινή λογιστική βελτίωση με αυξημένο μελλοντικό κίνδυνο χρηματοδότησης.
Το cash buffer δημιουργήθηκε ως μηχανισμός ασφαλείας για δύσκολες περιόδους: ως ένα απόθεμα προστασίας απέναντι στον κίνδυνο αποκλεισμού της χώρας από τις αγορές ή απέναντι σε μία νέα διεθνή αναταραχή.
Είναι άραγε συνετό να αποδυναμώνεται σταδιακά αυτό το απόθεμα όχι λόγω έκτακτης ανάγκης, αλλά προκειμένου να επιταχύνεται η εικόνα αποκλιμάκωσης του χρέους;
Διότι κάποια στιγμή η συγκυρία μπορεί να αλλάξει απότομα. Και τότε η ύπαρξη πραγματικών ταμειακών διαθεσίμων –πραγματικής ρευστότητας, όχι repos– θα αποδειχθεί πολύ σημαντικότερη από τους σημερινούς επικοινωνιακούς πανηγυρισμούς.
Ας το δούμε με ένα απλό παράδειγμα.
Μία οικογένεια οφείλει χρήματα σε τρίτους, αλλά δεν διαθέτει επαρκή ρευστότητα για να αποπληρώσει το χρέος της. Έτσι χρησιμοποιεί τις αποταμιεύσεις των παιδιών της από τον κουμπαρά τους. Παίρνει τα χρήματα, αφήνει στα παιδιά ένα χαρτί –μία υπόσχεση επιστροφής– και εξοφλεί την οφειλή.
Τι πέτυχε στην πραγματικότητα;
Το χρέος προς τρίτους μειώθηκε, αλλά αντικαταστάθηκε από ένα ισόποσο εσωτερικό χρέος: εκείνο των γονέων προς τα παιδιά τους. Κάπως έτσι λειτουργεί σήμερα και ένα σημαντικό μέρος της διαχείρισης του ελληνικού δημόσιου χρέους.
Και κάτι ακόμη.
Τα παιδιά, αργά ή γρήγορα, θα ζητήσουν πίσω τα χρήματά τους για τη σχολική εκδρομή. Και το χαρτί/repos των γονιών τους δεν γίνεται δεκτό ως μέσο πληρωμής.
Ο Κωνσταντίνος Γάτσιος είναι ομότιμος καθηγητής, πρώην πρύτανης στο Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών.
Χωρίς ενεργούς θεσμούς, χωρίς σταθερούς διαύλους επικοινωνίας και χωρίς πολιτικές που να απαντούν στις ανάγκες της σύγχρονης Διασποράς, η εκλογική συμμετοχή μετατρέπεται σε αποσπασματική πράξη και όχι σε στοιχείο ζωντανής δημοκρατίας.
Η συζήτηση για τη συμμετοχή των Ελλήνων του εξωτερικού στο εκλογικό σώμα δεν μπορεί και δεν πρέπει να περιορίζεται σε τεχνικές ρυθμίσεις ή σε απλή αριθμητική αποτύπωση εκλογικών αποτελεσμάτων. Αντίθετα, οφείλει να αντιμετωπίζεται ως κορύφωση της θεσμικής σχέσης της Ελληνικής Πολιτείας με τον Ελληνισμό της Διασποράς και ως βασικός πυλώνας μιας συνεκτικής, μακρόπνοης εθνικής στρατηγικής.
Η συνταγματική βάση για την ψήφο των αποδήμων τέθηκε ήδη με την αναθεώρηση του 2001 και τη θέσπιση του άρθρου 51 παρ. 4 του Συντάγματος. Ωστόσο, η ουσιαστική άσκηση του δικαιώματος καθυστέρησε σχεδόν δύο δεκαετίες, έως την ψήφιση του ν. 4648/2019. Το 2021, με τον ν. 4797/2021, (συζητήθηκαν τρεις εκλογικές περιφέρειες αποδήμων – Ευρώπης, Αμερικής και Λοιπού Κόσμου )– ως προϊόν νομοθετικής επιλογής και όχι συνταγματικής επιταγής. Μέχρι σήμερα 30-01-2026 που φτάνουμε πλέον στην διαβούλευση για την δημιουργία μιας 3εδρικής περιφέρειας
Η εκλογική περιφέρεια του Ελληνισμού της Διασποράς οφείλει να αποτελεί θεσμικό χώρο ουσιαστικής, διευρυμένης και δημοκρατικής συμμετοχής· έναν μόνιμο δίαυλο πολιτικής εκπροσώπησης, επικοινωνίας και συνδιαμόρφωσης πολιτικών. Όχι μια στενά εκλογική κατασκευή, χρήσιμη μόνο για την πρόσκαιρη αποτύπωση αριθμών ή για εσωτερικές πολιτικές σκοπιμότητες.
Ο προβληματισμός αυτός εντείνεται αν ληφθεί υπόψη ότι, παράλληλα με τη θεσμοθέτηση της ψήφου των αποδήμων, η Πολιτεία υποβάθμισε ή αδρανοποίησε βασικούς θεσμούς εκπροσώπησης της Διασποράς. Το Συμβούλιο Απόδημου Ελληνισμού (ΣΑΕ), που θα μπορούσε να λειτουργεί ως συλλογικό όργανο διαβούλευσης, θεσμικής μνήμης και στρατηγικής συνέχειας, οδηγήθηκε ουσιαστικά σε μαρασμό. Αντίστοιχα, η Γενική Γραμματεία Απόδημου Ελληνισμού υποβαθμίστηκε σε απλή διοικητική δομή, χωρίς επαρκείς πόρους, προσωπικό, σαφή αποστολή ή επιχειρησιακό σχέδιο.
Ακόμη και το πρόσφατο πρόγραμμα για την περίοδο 2024–2027 παραμένει, μέχρι σήμερα, ένα κείμενο περιορισμένης πρακτικής απήχησης: χωρίς συστηματική διαβούλευση με τους φορείς της Διασποράς, χρηματοδότηση , χωρίς μετρήσιμους στόχους και χωρίς σαφείς μηχανισμούς υλοποίησης. Η πολιτική για τον Απόδημο Ελληνισμό φαίνεται να εξαντλείται κυρίως στο επίπεδο της επικοινωνίας και όχι της πράξης.
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί και η υποτονική – αν όχι σχεδόν ανύπαρκτη – λειτουργία της Διακομματικής Επιτροπής της Βουλής για τον Απόδημο Ελληνισμό τα τελευταία χρόνια. Ένας θεσμός που θα όφειλε να εγγυάται συνέχεια, συναίνεση και μακροπρόθεσμο σχεδιασμό, δείχνει να λειτουργεί περισσότερο τυπικά παρά ουσιαστικά.
Υπό αυτές τις συνθήκες, η ψήφος των αποδήμων κινδυνεύει να αποσυνδεθεί από το πραγματικό της νόημα. Χωρίς ενεργούς θεσμούς, χωρίς σταθερούς διαύλους επικοινωνίας και χωρίς πολιτικές που να απαντούν στις ανάγκες της σύγχρονης Διασποράς, η εκλογική συμμετοχή μετατρέπεται σε αποσπασματική πράξη και όχι σε στοιχείο ζωντανής δημοκρατίας.
Η πρόκληση, επομένως, δεν είναι απλώς εκλογική. Είναι βαθιά πολιτική και θεσμική.
Από τη διαπίστωση στην πρόταση
Η ενίσχυση της δημοκρατικής συμμετοχής των Ελλήνων της Διασποράς δεν μπορεί να εξαντλείται στην κάλπη, ούτε να περιορίζεται σε ένα παγκόσμιο εκλογικό σώμα που εκπροσωπείται από ελάχιστους αντιπροσώπους (3). Πολύ περισσότερο όταν οι αντικειμενικοί περιορισμοί καθιστούν εξαιρετικά δύσκολη την ουσιαστική επαφή, ενημέρωση και εκπροσώπηση ενός πολυδιάστατου και γεωγραφικά διάσπαρτου σώματος.
Πέρα από τους αριθμούς, η δημοκρατική συμμετοχή προϋποθέτει ζωντανούς, διαφανείς και λειτουργικούς θεσμούς, που να εκφράζουν πραγματικά τον Ελληνισμό του εξωτερικού και όχι κλειστά ή αυτοαναφορικά σχήματα.
Στο πλαίσιο αυτό, απαιτούνται συγκεκριμένα και άμεσα βήματα:
Πρώτον, η άμεση επανασύσταση του Συμβουλίου Απόδημου Ελληνισμού (ΣΑΕ), με δημοκρατικά εκλεγμένους εκπροσώπους, ευρεία γεωγραφική κάλυψη και ουσιαστική αντιπροσωπευτικότητα. Ένα ΣΑΕ ανοικτό στον ζωντανό Ελληνισμό της Διασποράς και όχι σε περιορισμένα λόμπι ή κλειστούς κύκλους επιρροής.
(Στην επιτροπή ανασύσταση θα πρέπει να συμπεριλαμβάνονται οι πρόεδροι τριτοβάθμιων οργάνων της διασποράς που εκπροσωπούν κοινοτικούς, εθνικοτοπικούς πολιτιστικούς, πολιτισμικούς, εκπαιδευτικούς, επιστημονικούς κλπ φορείς όπως και ενός εκπροσώπου των κοινοβουλευτικών κομμάτων)
Δεύτερον, η ουσιαστική αναβάθμιση της Γενικής Γραμματείας Απόδημου Ελληνισμού, τόσο θεσμικά όσο και επιχειρησιακά. Με σαφή αποστολή, επαρκές ανθρώπινο δυναμικό και ρητή πρόβλεψη στον κρατικό προϋπολογισμό των αναγκαίων πόρων για τη στήριξη φορέων, ομοσπονδιών και δράσεων, καθώς και για την ανάπτυξη μιας σύγχρονης και δυναμικής πολιτιστικής διπλωματίας.
Τρίτον, η επανενεργοποίηση της Διακομματικής Επιτροπής της Βουλής για τον Απόδημο Ελληνισμό, με σαφές πρόγραμμα εργασιών, τακτικές συνεδριάσεις και συστηματική επαφή με τους φορείς της Διασποράς. Ένας θεσμός που θα εγγυάται συνέχεια, συνεννόηση και μακροπρόθεσμο σχεδιασμό, πέρα από κυβερνητικές εναλλαγές.
Μόνο μέσα από ένα τέτοιο θεσμικό πλέγμα μπορεί η ψήφος των αποδήμων να αποκτήσει το πραγματικό της νόημα: ως έκφραση συμμετοχής, ευθύνης και συλλογικής ταυτότητας και όχι ως ένα αποσπασματικό εκλογικό γεγονός.
Ο Ελληνισμός της Διασποράς διαθέτει γνώση, εμπειρία, δίκτυα, οικονομική και κοινωνική ισχύ. Μπορεί να προσφέρει επενδύσεις, τεχνογνωσία, διεθνή ερείσματα, πολιτιστική ακτινοβολία και – κυρίως – μια σύγχρονη αντίληψη συμμετοχικής δημοκρατίας. Το ερώτημα είναι αν η Πολιτεία θα τον αντιμετωπίσει ως στρατηγικό εταίρο ή απλώς ως αριθμητικό μέγεθος.
Απλά να καταλάβουμε Και να βγάλει ο καθένας τα συμπεράσματα του. Όταν δεν συμμετέχουμε στα κοινά κάποιοι αποφασίζουν για εμάς χωρίς εμάς.
ΕΙΝΑΙ ΜΙΑ ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΣΥΜΦΩΝΙΑ ΕΛΕΥΘΕΡΟΥ ΕΜΠΟΡΙΟΥ ΑΝΑΜΕΣΑ:
Ευρωπαϊκής Ένωσης (27 κράτη) Και MERCOSUR (χώρες Λατινικής Αμερικής):
• Βραζιλία
• Αργεντινή
• Ουρουγουάη
• Παραγουάη
(Συζητήσεις υπάρχουν και με άλλες χώρες, αλλά αυτές είναι ο βασικός πυρήνας)
Η συμφωνία ολοκληρώθηκε πολιτικά το 2019, αλλά ΔΕΝ έχει κυρωθεί ακόμα, γιατί υπάρχουν έντονες αντιδράσεις – κυρίως από αγρότες και περιβαλλοντικές οργανώσεις.
Χρησιμοποιούμε cookies για να σας προσφέρουμε την καλύτερη δυνατή εμπειρία στη σελίδα μας- Wir verwenden Cookies, um Ihnen die bestmögliche Erfahrung auf unserer Website zu bieten.
Κατάργηση ή μεγάλη μείωση δασμών
You must be logged in to post a comment Login