Σε μια περίοδο που ο ελληνισμός της διασποράς ζητά ουσιαστική πολιτική εκπροσώπηση, λύσεις στα χρόνια προβλήματα και πραγματική σύνδεση με την πατρίδα, η επίσκεψη του Υφυπουργού Εξωτερικών αρμόδιου για τον Απόδημο Ελληνισμό Ιωάννη Λοβέρδου στη Βόρεια Ρηνανία-Βεστφαλία πραγματοποιήθηκε μέσα σε ένα κλίμα έντονου προβληματισμού για το μέλλον της σχέσης της ελληνικής πολιτείας με την ομογένεια.

Το τριήμερο 28 Φεβρουαρίου έως 2 Μαρτίου, ο Υφυπουργός πραγματοποίησε σειρά συναντήσεων με φορείς της ελληνικής παροικίας, συλλόγους και εκπροσώπους της γερμανικής πολιτείας. Οι συζητήσεις όμως ανέδειξαν για ακόμη μια φορά μια πραγματικότητα που δεν μπορεί να αγνοηθεί:

Ο ελληνισμός του εξωτερικού αισθάνεται προβληματισμένος και ότι παραμένει στο περιθώριο των πολιτικών αποφάσεων και δράσεων της Αθήνας.

Παρά τις διακηρύξεις για στήριξη της διασποράς, τα ζητήματα που τέθηκαν από τους φορείς της ομογένειας παραμένουν εδώ και χρόνια ανοικτά:

• η λειτουργία και ενίσχυση των προξενικών υπηρεσιών,
• η στήριξη της ελληνόγλωσσης εκπαίδευσης,
• τα εμπόδια στον επαναπατρισμό επιστημόνων,
• αλλά και η απουσία ενός ισχυρού θεσμικού οργάνου εκπροσώπησης, όπως το Συμβούλιο Απόδημου Ελληνισμού.

Η διασπορά δεν ζητά προνόμια.
Ζητά σεβασμό, θεσμική παρουσία και πολιτικές που να ανταποκρίνονται στον ρόλο που διαχρονικά έχει διαδραματίσει για την Ελλάδα.

---

---

Στη συνέντευξη που ακολουθεί, ο Υφυπουργός Εξωτερικών απαντά για την ψήφο των αποδήμων, την επανασύσταση του ΣΑΕ, τα προβλήματα των προξενείων, αλλά και το ερώτημα που παραμένει ανοιχτό για την ομογένεια:

αν η ελληνική πολιτεία είναι έτοιμη να περάσει από τα λόγια στις πράξεις.

(Η συζήτηση πραγματοποιήθηκε πριν την ψήφιση του νόμου για την επιστολική ψήφο που έλαβε 201 ψήφους στις 4 Μαρτίου.)

Γιάννης Λοβέρδος: «Θέλουμε τους Έλληνες της διασποράς πιο κοντά στην πατρίδα»

Συνέντευξη στον Βασίλη Βούλγαρη

Ευρωπολίτης

Καλώς ήρθατε κύριε Υπουργέ. Από τη στιγμή που ήρθατε στη Βόρεια Ρηνανία-Βεστφαλία πραγματοποιήσατε έναν μεγάλο κύκλο επαφών με φορείς της ομογένειας. Τι αποκομίσατε από αυτές τις συναντήσεις και πώς είδατε τον ελληνισμό εδώ;

Ιωάννης Λοβέρδος

Οι εντυπώσεις μου είναι εξαιρετικά θετικές και, ομολογώ, συγκινήθηκα από τον τρόπο με τον οποίο με υποδέχθηκαν πολλοί από τους Έλληνες της Βόρειας Ρηνανίας-Βεστφαλίας.

Πρόκειται για τη μεγαλύτερη ελληνική κοινότητα στη Γερμανία, περίπου 150.000 Έλληνες. Με εντυπωσίασαν ιδιαίτερα οι εκπρόσωποι των επιστημονικών επαγγελμάτων – γιατροί και μηχανικοί. Είναι άνθρωποι σοβαροί, επιτυχημένοι και πολλοί από αυτούς σκέφτονται σοβαρά τον επαναπατρισμό.

Έφυγαν σε δύσκολες εποχές και τώρα που βλέπουν ότι η Ελλάδα στέκεται ξανά στα πόδια της, σκέφτονται να επιστρέψουν. Και εμείς τους θέλουμε πίσω. Θέλουμε όλους τους Έλληνες που έφυγαν τα χρόνια της κρίσης να επιστρέψουν στην πατρίδα.

---

---

Ευρωπολίτης

Μιλώντας με γιατρούς, φαντάζομαι ότι σας ενημέρωσαν και για τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν όσοι θέλουν να επιστρέψουν – και δεν είναι μόνο οικονομικές.

Ιωάννης Λοβέρδος

Πράγματι. Μου ανέφεραν αρκετά ζητήματα που δεν γνώριζα. Για παράδειγμα, ότι στην Ελλάδα δεν αναγνωρίζονται κάποιες ιατρικές ειδικότητες που αναγνωρίζονται στη Γερμανία, γεγονός που δημιουργεί πρόβλημα.

Ευρωπολίτης

Είναι σοβαρό θέμα, ιδίως όταν μιλάμε για χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Ιωάννης Λοβέρδος

Συμφωνώ απολύτως. Θα το μεταφέρω στο Υπουργείο Υγείας γιατί μου φάνηκε εύλογο και σοβαρό. Επαναλαμβάνω ότι χρειαζόμαστε αυτούς τους ανθρώπους πίσω στην Ελλάδα. Είναι από τα πιο δυναμικά κομμάτια του ελληνικού πληθυσμού.

---

---

Ευρωπολίτης

Στο στρατηγικό σχέδιο 2024-2027 για τον Απόδημο Ελληνισμό υπάρχουν ενδιαφέρουσες σκέψεις για τους επιστήμονες και την ομογένεια. Ωστόσο πολλοί φορείς εκφράζουν ανησυχία για την έλλειψη συγκεκριμένου προϋπολογισμού και πρακτικών δράσεων.

Ιωάννης Λοβέρδος

Δεν είναι ακριβώς έτσι. Υπάρχει προϋπολογισμός, ο οποίος μάλιστα φέτος αυξήθηκε. Φυσικά δεν είναι απεριόριστος. Η Ελλάδα βγήκε από μια μεγάλη οικονομική κρίση και επανέρχεται σταδιακά.

Ωστόσο έχουμε κάνει σημαντική πρόοδο. Υπάρχουν προγράμματα φιλοξενίας μαθητών και φοιτητών, υποτροφίες για Έλληνες και φιλέλληνες που θέλουν να σπουδάσουν στην Ελλάδα και χρηματοδότηση εδρών ελληνικής γλώσσας και πολιτισμού.

Ήδη επαναλειτουργούν δύο σημαντικές έδρες σε κορυφαία πανεπιστήμια του κόσμου, στο Columbia της Νέας Υόρκης και στο Cambridge.

Ευρωπολίτης

Σε αυτές τις προσπάθειες βοηθά και η ομογένεια.

Ιωάννης Λοβέρδος

Βεβαίως. Σε χώρες με ισχυρές ελληνικές κοινότητες υπάρχουν επιτυχημένοι και γενναιόδωροι άνθρωποι που στηρίζουν τέτοιες πρωτοβουλίες. Το είδα ιδιαίτερα στην Αυστραλία.

Στόχος μας είναι να φέρουμε τους Έλληνες της διασποράς ακόμη πιο κοντά στη μητέρα πατρίδα. Στις τέσσερις γωνιές του κόσμου συναντώ Έλληνες με βαθύ πατριωτισμό και συγκινούμαι.

Ταυτόχρονα θέλουμε να ενισχύσουμε και τον φιλελληνισμό. Ο φιλελληνισμός αποτελεί σημαντικό στοιχείο της δημόσιας διπλωματίας μας – αυτό που ονομάζουμε Soft Power.

Ευρωπολίτης

Από την εμπειρία μου στην ομογένεια θα πω ότι όπου χαθεί η ελληνική γλώσσα χάνεται και η επαφή με την Ελλάδα.

Ιωάννης Λοβέρδος

Είναι πράγματι ένα πρόβλημα. Δε συμβαίνει τόσο στη Γερμανία όσο σε άλλες χώρες όπου υπάρχουν πολλές γενιές μεταναστών.

Το ίδιο πρόβλημα αντιμετωπίζουν πολλές χώρες με μεγάλη διασπορά. Παρόλα αυτά βλέπουμε ότι ακόμα και άνθρωποι που δεν μιλούν ελληνικά αισθάνονται περήφανοι για την καταγωγή τους και λειτουργούν ως πρεσβευτές του ελληνισμού στις χώρες όπου ζουν.

---

---

Ευρωπολίτης

Βλέπουμε κίνητρα για επενδύσεις μέσω της Golden Visa για ξένους. Τι κίνητρα υπάρχουν για τους Έλληνες της διασποράς;

Ιωάννης Λοβέρδος

Υπάρχουν κίνητρα επαναπατρισμού. Για παράδειγμα, όσοι επιστρέφουν έχουν 50% μείωση φόρου για συγκεκριμένο χρονικό διάστημα.

Παράλληλα, εργαζόμαστε για την απλοποίηση της διαδικασίας απόκτησης ελληνικής ιθαγένειας για απογόνους Ελλήνων σε χώρες όπως οι ΗΠΑ, ο Καναδάς και η Αυστραλία.

Ευρωπολίτης

Ακούσατε τα αιτήματα των ελληνικών φορέων εδώ. Τι μπορεί να προσφέρει η ελληνική πολιτεία;

Ιωάννης Λοβέρδος

Θα απαντήσω με μια φράση του Τζον Κένεντι:
«Μην ρωτάς τι κάνει η πατρίδα για σένα, αλλά τι κάνεις εσύ για την πατρίδα».

Αυτό δεν σημαίνει ότι το κράτος δεν έχει ευθύνη. Η ελληνική πολιτεία οφείλει να στηρίζει τις προσπάθειες διατήρησης της γλώσσας, του πολιτισμού και των παραδόσεων της ομογένειας.

Για παράδειγμα, συζητήσαμε την επανασύσταση ενός Ελληνικού Φεστιβάλ στη Γερμανία – μια πρόταση που θα εξετάσουμε σοβαρά.

Ευρωπολίτης

Ένα ακόμη θέμα που απασχολεί την ομογένεια είναι οι καθυστερήσεις στα προξενεία.

Ιωάννης Λοβέρδος

Στη Γερμανία έχουμε πολύ αξιόλογους διπλωμάτες. Ο πρέσβης μας στο Βερολίνο, κ. Παπαϊωάννου, είναι από τους καλύτερους διπλωμάτες μας, ενώ και η γενική πρόξενος κ. Μπαλτουμά κάνει εξαιρετική δουλειά.

Στη Γερμανία ζουν περίπου 530.000 Έλληνες, εκ των οποίων οι 350.000 έχουν ελληνική ιθαγένεια. Προσπαθούμε να βελτιώνουμε συνεχώς τις υπηρεσίες.

Ευρωπολίτης

Να περάσουμε και σε ένα «καυτό» θέμα: την ψήφο των αποδήμων. Πιστεύετε ότι μια τριεδρική περιφέρεια καλύπτει τις ανάγκες της διασποράς;

Ιωάννης Λοβέρδος

Η τριεδρική περιφέρεια μπορεί να φαίνεται μικρή σε σχέση με το μέγεθος της διασποράς. Όμως συνδέεται με τη συμμετοχή.

Όσο περισσότεροι Έλληνες του εξωτερικού ψηφίζουν, τόσο αυξάνεται η εκπροσώπηση. Αυτό είναι το βασικό κριτήριο.

---

---

Ευρωπολίτης

Ίσως όμως χρειάζεται και πιο απλή διαδικασία εγγραφής στους εκλογικούς καταλόγους.

Ιωάννης Λοβέρδος

Οι δυσκολίες που υπήρχαν καταργήθηκαν. Πλέον όποιος έχει ελληνική ιθαγένεια και είναι εγγεγραμμένος στους εκλογικούς καταλόγους μπορεί να ψηφίζει από το εξωτερικό χωρίς άλλες προϋποθέσεις.

Ευρωπολίτης

Στη θητεία σας θα δούμε την επανασύσταση του Συμβουλίου Απόδημου Ελληνισμού;

Ιωάννης Λοβέρδος

Το Συμβούλιο Απόδημου Ελληνισμού (ΣΑΕ) είναι συνταγματικά προβλεπόμενο όργανο. Καταργήθηκε την προηγούμενη δεκαετία, κυρίως λόγω της οικονομικής κρίσης αλλά και προβλημάτων λειτουργίας.

Εξετάζουμε το θέμα σε συνεργασία με τη Βουλή και τα πολιτικά κόμματα ώστε να δούμε πώς μπορεί να επανιδρυθεί με σύγχρονο και αποτελεσματικό τρόπο.

Η συζήτηση ολοκληρώθηκε με το πάγιο αίτημα του Ευρωπολίτη για τη θεσμοθέτηση σαφούς πλαισίου λειτουργίας των ομογενειακών ΜΜΕ και με την κοινή ελπίδα για ουσιαστικότερη συμμετοχή του ελληνισμού της διασποράς στη δημόσια ζωή της χώρας.

Για τον Ευρωπολίτη

Βασίλης Βούλγαρης

---

• Βρετανία: Προς απαγόρευση η πώληση ενεργειακών ποτών με υψηλή περιεκτικότητα καφεΐνης σε παιδιά
• Λειψυδρία στην Ολλανδία από τη ζέστη και την ξηρασία
• Στο Τορόντο η χειρότερη ποιότητα αέρα παγκοσμίως, λόγω των δασικών πυρκαγιών
• Διαστημόπλοιο Soyuz μετέφερε νέο πλήρωμα στον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό
• Στην «Β» κατηγορία άνηκαν 6 στα 10 αυτοκίνητα που ταξινομήθηκαν τον Ιούνιο στην Ελλάδα

Κατά τη διάρκεια της εκδήλωσης, ήμασταν μάρτυρες σε μία σημαντική συνομιλία μεταξύ του Αντιπροέδρου του Hellenic Maritime Club Hamburg, κ. Χουσεΐν Σελίμ Κεχαγιά, και του Εκπροσώπου της Ελληνικής Βουλής και Βουλευτή Χίου του ΠΑΣΟΚ, κ. Σταύρου Μιχαηλίδη.

Χουσεΐν Σελίμ Κεχαγιά (Αντιπρόεδρος του Hellenic Maritime Club Hamburg)

“Κύριε Ναύαρχε, κύριε Βουλευτά, κύριε Εκπρόσωπε του ΠΑΣΟΚ.

Καταρχήν, από την πλευρά του Hellenic Maritime Club Hamburg, του πρώτου ναυτιλιακού club στην Ευρώπη και ειδικά εδώ στη Γερμανία, θέλω να σας ευχαριστήσω για τη χαρά και τον χρόνο που διαθέσατε να βρίσκεστε απόψε εδώ μαζί μας.

Σας ευχαριστούμε για τα όμορφα λόγια σας, την ενημέρωση και, κυρίως, για τη στήριξή σας—διότι χρειαζόμαστε στήριξη, είτε αυτή προέρχεται από το πολιτικό, είτε από το επιχειρηματικό κομμάτι. Μας δίνει ιδιαίτερη χαρά που βρίσκεστε εδώ για να διαπιστώσετε πόσος κόσμος υπάρχει εδώ στη Γερμανία και πόσοι συμπατριώτες μας συμμετέχουν σε τέτοιου είδους εκδηλώσεις, ιδίως εδώ στο Βερολίνο για πρώτη φορά στην ιστορία μας.

Φυσικά, όπως είπα και προηγουμένως, θα ήταν μεγάλη μας χαρά να υπάρχουν εκπρόσωποι και από άλλα κόμματα. Γι’ αυτό, θέλω να ευχαριστήσω ιδιαιτέρως εσάς που αφιερώσατε τον πολύτιμο χρόνο σας. Σήμερα είναι η ιστορική ημέρα του Αγίου Νικολάου, και θα μπορούσατε να είστε στους δημότες σας στη Χίο, αλλά μας δώσατε την ευκαιρία να βρίσκεστε εδώ. Σας εκφράζω ένα μεγάλο ευχαριστώ για τον χρόνο σας και τη χαρά που μας προσφέρατε εδώ στο Βερολίνο. Σας ευχαριστώ πάρα πολύ.”

• Σταύρος Μιχαηλίδης (Βουλευτής ΠΑΣΟΚ -Χίου)

“Με όλη μου την καρδιά, θεωρώ τον ναυτιλιακό όμιλο στο Αμβούργο έναν πολύ δραστήριο και ζωντανό φορέα, ο οποίος εκπροσωπεί ένα πολύ μεγάλο κομμάτι του Ελληνισμού που ασχολείται με τη ναυτιλία.

Πραγματικά, σήμερα εντυπωσιάστηκα, διότι η εκδήλωση ξεπέρασε τις προσδοκίες μου. Σας αξίζουν συγχαρητήρια, διότι ήταν ένα εξαιρετικό ναυτιλιακό γεγονός για την περιοχή.

Θα μεταφέρω αυτήν την πρωτοβουλία σας στους συναδέλφους μου, αλλά και γενικότερα στο Κοινοβούλιο. Αυτό που πραγματικά χρειάζεστε είναι αμέριστη συμπαράσταση για να μεγαλώσετε ακόμη περισσότερο τις δραστηριότητές σας και να στηρίξετε περισσότερους Έλληνες, τους οποίους βλέπω να έρχονται όλο και περισσότεροι εδώ για να δραστηριοποιηθούν επαγγελματικά. Επίσης, αξίζει να σημειωθεί ότι υπήρχε πολύ νέος κόσμος.”

• Χουσεΐν Σελίμ Κεχαγιά (Αντιπρόεδρος του Hellenic Maritime Club Hamburg)

“Θέλω να σας μεταφέρω, κύριε Βουλευτά, μία πληροφορία που ίσως δεν είναι ευρέως γνωστή στην Ελλάδα. Αυτή τη στιγμή, στα γερμανικά ναυπηγεία εργάζονται Έλληνες που έρχονται με αποστολή (για τρεις, τέσσερις ή πέντε μήνες), με μέσον όρο τέσσερις χιλιάδες άτομα συνολικά.

Σήμερα, μιλάμε για τη βαριά βιομηχανία, είτε στα ναυτιλιακά, είτε στα υποβρύχια που κατασκευάζονται εδώ στη Γερμανία (είτε είναι για το Ισραήλ, είτε για την Αίγυπτο, είτε για την Ελλάδα, είτε για οποιοδήποτε άλλο κράτος). Όλα γίνονται και βάφονται από ελληνικά χέρια. Επίσης, όλα τα μεγάλα γιοτ (από μικρά έως 180 μέτρα) που κατασκευάζονται στα διάφορα ναυπηγεία της περιοχής γίνονται από Έλληνες, κάτι που επίσης δεν είναι γνωστό.

---

---

Θέλω να σας μεταφέρω ότι γύρω στα 350 εκατομμύρια ευρώ εισρέουν κάθε χρόνο στην Ελλάδα από αυτού του είδους τις επιχειρήσεις (γερμανικές και ελληνικές), μέσω του ελληνικού εργατικού δυναμικού. Αυτό αφορά μόνο τη μισθοδοσία, συν τις εισφορές στα ασφαλιστικά ταμεία. Δυστυχώς, αυτό δεν είναι ευρέως γνωστό, ούτε προβάλλεται, και ίσως δεν ενδιαφέρει κάποιους.

Γι’ αυτό θέλω να σας ευχαριστήσω που μας δώσατε τη χαρά να βρίσκεστε εδώ και να δείτε τι γίνεται, γιατί μόνο έτσι μπορεί να καταλάβει κάποιος. Σας ευχαριστώ πάρα πολύ, διότι όπως είπα, σήμερα είναι μία ιστορική μέρα, του Αγίου Νικολάου, και θα προτιμούσατε να είστε στην περιφέρειά σας. Ακριβώς γι’ αυτό είναι σημαντικό να στρέφουμε την προσοχή μας στην ομογένεια και σε πόλεις που έχουν τόσο μεγάλη και σπουδαία δραστηριότητα.”

• Σταύρος Μιχαηλίδης (Βουλευτής ΠΑΣΟΚ-Χίου)

“Θέλω να μου δώσετε όμως την ευκαιρία να σας διαβεβαιώσω ότι όλα τα στοιχεία λαμβάνονται σοβαρά υπ’ όψη. Ως εκπρόσωπος του Ελληνικού Κοινοβουλίου, και ιδιαιτέρως του ΠΑΣΟΚ, θα μεταφέρω στους συναδέλφους μου τις δράσεις σας.

Πρέπει να συνεργαστούμε για να δούμε πώς μπορούμε να στηρίξουμε και να προβάλλουμε αυτή τη δραστηριότητα, στην οποία συμμετέχει ένας τόσο μεγάλος αριθμός Ελλήνων που εργάζονται εδώ. Σας ευχαριστώ πάρα πολύ, καλή δύναμη στο έργο σας.”

• Βρετανία: Προς απαγόρευση η πώληση ενεργειακών ποτών με υψηλή περιεκτικότητα καφεΐνης σε παιδιά
• Λειψυδρία στην Ολλανδία από τη ζέστη και την ξηρασία
• Στο Τορόντο η χειρότερη ποιότητα αέρα παγκοσμίως, λόγω των δασικών πυρκαγιών
• Διαστημόπλοιο Soyuz μετέφερε νέο πλήρωμα στον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό
• Στην «Β» κατηγορία άνηκαν 6 στα 10 αυτοκίνητα που ταξινομήθηκαν τον Ιούνιο στην Ελλάδα

Κατά τη βράβευση του PhönixPreis 2024 (στις 12 Δεκεμβρίου 2024), η ελληνικών συμφερόντων εταιρία Omilos GmbH ήταν ανάμεσα στους τιμηθέντες, μαζί με τις BSD München GmbH και Drenica GmbH

Ο θεσμός των PhönixPreise της Landeshauptstadt München είναι ένα ετήσιο βραβείο που απονέμεται σε επιχειρήσεις με ιστορικό μετανάστευσης (migrationsgeschichte), με βασικούς στόχους την αναγνώριση της οικονομικής , την κοινωνική  συμβολή και την ενίσχυση της πολύπολιτισμικότητας  στη πόλη τουΜονάχου.

Ο ιδιοκτήτης της εταιρίας εμπορίας τροφίμων  και ποτών Omilos GmbH  Γιώργος Φαλαίνας μιλάει στον Εκδότη-Δημοσιογράφο του Ευρωπολίτη Βασίλη Βούλγαρη

• Βρετανία: Προς απαγόρευση η πώληση ενεργειακών ποτών με υψηλή περιεκτικότητα καφεΐνης σε παιδιά
• Λειψυδρία στην Ολλανδία από τη ζέστη και την ξηρασία
• Στο Τορόντο η χειρότερη ποιότητα αέρα παγκοσμίως, λόγω των δασικών πυρκαγιών
• Διαστημόπλοιο Soyuz μετέφερε νέο πλήρωμα στον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό
• Στην «Β» κατηγορία άνηκαν 6 στα 10 αυτοκίνητα που ταξινομήθηκαν τον Ιούνιο στην Ελλάδα

• KOUZINA 2026: «βουτιά στη γεύση» στην Ανατολική Χαλκιδική!
• Χρ. Κέλλας: Η FRUIT LOGISTICA 2026 επιβεβαιώνει τον σημαντικό ρόλο της Ελλάδος στο διεθνή αγροδιατροφικό χάρτη
• Ελληνικό Απόσταγμα 2026: Το Ελληνικό Απόσταγμα στα καλύτερά του
• Το ελληνικό κρασί έλαμψε στο Ντύσσελντορφ   (ProWein 2025)
• Κορυφαία με δυναμική η Food Expo 2025

Τα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης είναι κάτι πολύ περισσότερο από ένας απλός μηχανισμός μετάδοσης ειδήσεων.Είναι δίαυλοι επικοινωνίας, εργαλεία ενημέρωσης και συχνά ο προστάτης της Δημοκρατίας και της Ελευθερίας — της ελευθερίας της σκέψης, του λόγου, και του ανθρώπου συνολικά.

11ο ΔΙΕΘΝΕΣ ΘΕΡΙΝΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ «ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ, ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΜΜΕ»Ομογενειακά μέσα ενημέρωσης: Προκλήσεις και προοπτικές για την ελληνική γλώσσα και πολιτισμόCampus of Hellenic College Holy Cross, Brookline 24-29 Μαΐου 2025

Β.Β: Καλησπέρα σας από την Κεντρική Ευρώπη,
καλησπέρα σας από τη δροσερή Γερμανία.

Με ιδιαίτερη χαρά και συγκίνηση χαιρετίζω και συγχαίρω όλους τους συντελεστές του 11ου Διεθνούς Θερινού Πανεπιστημίου, με θέμα:

«Ομογενειακά Μέσα Ενημέρωσης: Προκλήσεις και Προοπτικές για την Ελληνική Γλώσσα και τον Πολιτισμό».

Αξιότιμες κυρίες και κύριοι, φίλες και φίλοι, αγαπητοί συνάδελφοι,

Δεν σκοπεύω να εξαντλήσω τον χρόνο μου με έναν μακροσκελή μονόλογο.
Γι’ αυτό θα είμαι σύντομος.
Και επειδή δεν είμαι μαζί σας με φυσική παρουσία —και λόγω επαγγελματικών υποχρεώσεων δεν θα μπορέσω να παραμείνω όσο θα ήθελα— ελπίζω μετά την τοποθέτησή μου να υπάρξει χρόνος για έναν διαδραστικό διάλογο με ερωτήσεις και ανταλλαγή απόψεων.

Τα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης είναι κάτι πολύ περισσότερο από ένας απλός μηχανισμός μετάδοσης ειδήσεων.

Είναι δίαυλοι επικοινωνίας, εργαλεία ενημέρωσης και συχνά ο προστάτης της Δημοκρατίας και της Ελευθερίας — της ελευθερίας της σκέψης, του λόγου, και του ανθρώπου συνολικά.

Εμείς που δραστηριοποιούμαστε εκτός συνόρων, καλούμαστε να παίξουμε έναν διττό ρόλο.

Αλτρουιστικά, στηρίζουμε τη διατήρηση της επαφής με τη Νεοελληνική γλώσσα και τον πολιτισμό μας.

• Από την μια το κάνουμε εξ ανάγκης — γιατί πρέπει να επικοινωνήσουμε;
• Από την άλλη η αγάπη και ο πατριωτισμός.
  
  

---

---

Όποια κι αν είναι η αφετηρία, το αποτέλεσμα είναι ουσιαστικό:
Συμβάλλουμε στην ενίσχυση, διατήρηση και αναπαραγωγή της ελληνικής ταυτότητας και της πλούσιας παράδοσής μας.

Και επιπλέον — ας μην το ξεχνάμε — αφήνουμε παρακαταθήκη.
Παρακαταθήκη για τους ιστορικούς του μέλλοντος.
Για τους ερευνητές που θα αξιολογήσουν τη συνέχεια και συνέπεια του Ελληνικού λόγου και πολιτισμού.

Μιας συνέχειας που μετρά πάνω από 40 αιώνες προφορικής και 35 αιώνες γραπτής παράδοσης.
Μιας γλώσσας που επηρέασε καταλυτικά όλες τις ευρωπαϊκές γλώσσες και αποτελεί πυλώνα της διεθνούς επιστημονικής ορολογίας.

-Αυτή η πλούσια κληρονομιά είναι και ο λόγος που σήμερα γινόμαστε μάρτυρες μιας σημαντικής αναγνώρισης:
Η UNESCO υιοθέτησε την απόφαση να καθιερωθεί η 9η Φεβρουαρίου ως Παγκόσμια Ημέρα Ελληνικής Γλώσσας.

Η επίσημη ανακήρυξη πρόκειται να πραγματοποιηθεί στην 43η Γενική Διάσκεψη της UNESCO, τον Νοέμβριο του τρέχοντος έτους.
Μια στιγμή-ορόσημο για όλους εμάς που παλεύουμε καθημερινά να κρατήσουμε ζωντανή τη γλώσσα μας στο εξωτερικό.

Κι όλα αυτά…
Απλά,  ταπεινά.
Μέσα από τη δική μας επιχειρηματική δραστηριότητα.
Χωρίς καμία αρωγή ή στήριξη από το ελληνικό κράτος.

Ένα κράτος που, από την παλιγγενεσία του έως σήμερα, παίρνει πολλά από την ομογένεια —
αλλά ανταποδίδει ελάχιστα.

Δεν υπάρχει ουσιαστική στρατηγική, ούτε χάρτα για τον Ελληνισμό της Διασποράς.

Τι να πρωτοαναφέρουμε;
– Την οικονομική συρρίκνωση και υποστελέχωση των σχολείων εκμάθησης ελληνικής στο εξωτερικό;
– Την έλλειψη σύγχρονων προγραμμάτων σπουδών και εκπαιδευτικής ύλης που να ανταποκρίνονται στις ανάγκες της εποχής;

Θα μπορούσα να μιλάω πολύ ώρα για τα εκπαιδευτικά ζητήματα, που είναι η πύλη για τη σωστή εκμάθηση της γλώσσας μας.

Μια εκμάθηση που θα βοηθήσει κάθε νέο, κάθε παιδί, κάθε σπουδαστή να ανταποκριθεί ουσιαστικά στις ανάγκες ενδεχόμενου επαναπατρισμού.

Όμως επιστρέφω στο θέμα μας.

Μέσα σε ένα δύσκολο, ανταγωνιστικό περιβάλλον, και με την τεχνολογία να εξελίσσεται διαρκώς,
τα ομογενειακά μέσα ενημέρωσης προσπαθούν να αναπροσαρμόζονται,
αλλά και να αντιστέκονται σθεναρά.

Και συνεχίζουμε… όσο μας στηρίζει η αγορά και — πάνω απ’ όλα — η ελληνική ομογένεια.

Ελπίζω ειλικρινά τα συμπεράσματα του 11ου Θερινού Πανεπιστημίου να διαβαστούν και να αξιοποιηθούν από αυτούς που αποφασίζουν.

Και να καταλάβουμε επιτέλους ότι:

Η Μητροπολιτική Ελλάδα δεν μπορεί να σχεδιάζει για εμάς, χωρίς εμάς.

Χρειάζεται σχεδιασμός από κοινού , συνέργειες, και —πάνω απ’ όλα— ανταποδοτικότητα.

Κλείνοντας θα ήθελα να καλέσω τους συνάδελφους που έχουν ή διαχειρίζονται ΜΜΕ στην ομογένεια να συν-ευρεθούμε με την αρωγή του Πανεπιστημίου και να δημιουργήσουμε έναν ενιαίο φορέα εκπροσώπησής μας στην ελληνική πολιτεία.

Σας ευχαριστώ θερμά για τον χρόνο σας,
και για το βήμα που μου δώσατε.

• Βρετανία: Προς απαγόρευση η πώληση ενεργειακών ποτών με υψηλή περιεκτικότητα καφεΐνης σε παιδιά
• Λειψυδρία στην Ολλανδία από τη ζέστη και την ξηρασία
• Στο Τορόντο η χειρότερη ποιότητα αέρα παγκοσμίως, λόγω των δασικών πυρκαγιών
• Διαστημόπλοιο Soyuz μετέφερε νέο πλήρωμα στον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό
• Στην «Β» κατηγορία άνηκαν 6 στα 10 αυτοκίνητα που ταξινομήθηκαν τον Ιούνιο στην Ελλάδα

Η Ενορία Αγίου Αποστόλου Ανδρέου Ντύσσελντορφ φιλοξένησε  έκθεση φωτογραφίας με τίτλο “Άγιον Όρος, μεταξύ ουρανού και γης”, μια θαυμάσια αποτύπωση από τον φωτογραφικό φακό του συγγραφέα και φωτογράφου Λουκά Λίλιου, των κτηρίων, της φύσης και της ζωής των Μοναχών του Αγίου Όρους.

Ο Λουκάς Λίλιος  είναι συγγραφέας, φωτογράφος, έχοντας ένα πλούσιο έργο με οκτώ βιβλία και χάρτες μεταφρασμένα σε τέσσερις γλώσσες.

Με καταγωγή από την Λιβαδειά Βοιωτίας, προσκυνητής του Αγίου Όρους, έχει επισκεφτεί το Περιβόλι της Παναγιάς 65 φορές και διαθέτει περισσότερες από 50.000 φωτογραφίες που απεικονίζουν το Άγιον Όρος και την Ζωή του.

• 
  Βασίλης Βούλγαρης στο 11ο Διεθνές Θερινό Πανεπιστήμιο «Τα Ομογενειακά Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης πρέπει να έχουνε το Όργανο εκπροσώπησής τους.»
• 
  2η Εθελοντική αιμοδοσία στο Ντύσσελντορφ με συνεργασία του Ιατρικού συλλόγου Genesis e.V και Ενορίας Αποστόλου Αγίου Ανδρέα
• 
  Εθνικός ύμνος Ντύσσελντορφ 30 Απριλίου 2025
• 
  Ομιλία του Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτη Γερμανίας και Εξάρχου Κεντρώας Ευρώπης κ.κ Αυγουστίνου στην Δοξολογία για την Εθνική Επέτειο της 25ης Μαρτίου 1821 (2025)
• 
  ”ΑΓΙΟΝ ΟΡΟΣ: Η ΠΥΛΗ ΤΟΥ ΟΥΡΑΝΟΥ΄΄ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΤΟΥ ΛΙΛΙΟΥ ΛΟΥΚΑ ΣΤΟ ΝΤΥΣΣΕΛΝΡΟΡΦ

• Ξεκινούν οι αιτήσεις συμμετοχής για εισαγωγή Ελλήνων του εξωτερικού στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση
• Δραματική έκκληση για επίσπευση των παρατάσεων αποσπάσεων στα σχολεία της Γερμανίας
• Συνάντηση του Ποντιακού Συλλόγου Ντίσελντορφ με τον Δήμαρχο Stephan Keller – Του προσφέρθηκε το σύγγραμα για τη Γενοκτονία των Ελλήνων του Πόντου
• Στα Χανιά το 7ο Παγκόσμιο Συνέδριο Κρητών, με 24 θεματικές ενότητες και 65 εισηγητές
• 40 χρόνια Πανελλήνιο Αντάμωμα Βλάχων στα Τρίκαλα με τη συμμετοχή 1.500 χορευτών!

Μιλώντας με τον άνθρωπο που μεταμόρφωσε τα Τρίκαλα και κατάφερε να κάνει στην πόλη του την καινοτομία τρόπο ζωής. Από το καλοκαίρι του 2023 βρίσκεται στο τιμόνι του Υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης και μας μιλάει για την Τεχνητή Νοημοσύνη και τις μεγάλες αλλαγές στην ψηφιακή διακυβέρνηση.

Προσωπικός Αριθμός:
«Είναι ζήτημα εβδομάδων πια, να υλοποιηθεί για όλους τους πολίτες. Πρόκειται για μια κομβική μεταρρύθμιση. Δεν θα χρειάζεται πλέον οι πολίτες να θυμούνται ΑΦΜ, ΑΜΚΑ, αριθμό ταυτότητας καθώς η ταυτοποίηση τους από όλες τις δημόσιες υπηρεσίες θα μπορεί να γίνεται μόνο με τον Προσωπικό Αριθμό»

E: Κύριε Παπαστεργίου, έχει περάσει περίπου μισός χρόνος από την έναρξη λειτουργίας του mAigov της πρώτης εφαρμογής Τεχνητής Νοημοσύνης στο δημόσιο. Πώς θα λέγατε ότι τον έχουν υποδεχθεί οι πολίτες;

Δ.Π: Στο Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης εισαγάγαμε με τον Ψηφιακό Βοηθό mAigov για πρώτη φορά την Τεχνητή Νοημοσύνη στο ελληνικό Δημόσιο. Είμαστε μάλιστα ένα από τα πρώτα ευρωπαϊκά κράτη που αξιοποιεί τις αναδυόμενες τεχνολογίες για τη διευκόλυνση της αλληλεπίδρασης του με τους πολίτες. Το mAigov εφτά ημέρες την εβδομάδα, 24 ώρες το 24ώρο, απαντά σε ερωτήσεις  που του θέτουν οι πολίτες για ζητήματα της Δημόσιας Διοίκησης, βασισμένο στις πληροφορίες των περισσότερων από 1819 υπηρεσιών (έως σήμερα) του gov.gr και στων 3461 διαδικασιών (έως σήμερα) του MITOS.

Εδώ και λίγο καιρό, το mAigov έχει αποκτήσει και λειτουργίες Action Bot. Πρακτικά τι σημαίνει αυτό; Πως μπορεί να εκτελεί και ενέργειες για λογαριασμό των πολιτών ξεκινώντας με την έκδοση Ληξιαρχικών Πράξεων Γάμου. Σε επόμενη φάση θα εκδίδει και άλλα “δημοφιλή” πιστοποιητικά ενώ θα κλείνει ακόμη και ραντεβού σε δημόσιες υπηρεσίες.

Οι πολίτες από την πρώτη στιγμή αποδέχθηκαν με θέρμη την πρώτη υλοποίηση ΤΝ του Δημοσίου. Τα νούμερα μιλούν από μόνα τους. Από την αρχή της λειτουργίας του το mAigov έχει δεχθεί σχεδόν ένα εκατομμύριο ερωτήσεις. Πολύ συχνά, αποτελεί ένα πολύτιμο βοήθημα για τους δημόσιους υπαλλήλους, καθώς η πληροφορία που παρέχει βάζει τάξη στις διαδικασίες ένα δαιδαλώδους Δημοσίου.

Ο Υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης  Δημήτρης Παπαστεργίου μιλάει με τον Εκδότη-Δημοσιογράφο του Ευρωπολίτη  Βασίλη Βούλγαρη

Ε: Και είναι και πολύγλωσσο.

Δ.Π: Πολύ σωστά το επισημαίνετε. Το mAigov αντιλαμβάνεται και απαντά στις 24 επίσημες γλώσσες της Ευρωπαϊκής Ένωσης καθώς και στα Αλβανικά. Πρόκειται για μια ιδιαίτερα σημαντική δυνατότητα ειδικά για τους Έλληνες της διασποράς οι οποίοι πιθανώς να μην είναι απόλυτα εξοικειωμένοι με το ελληνικό περιβάλλον του gov.gr. Με αυτόν τον τρόπο διευρύνουμε σαφώς τον κύκλο των πολιτών που βοηθάμε και για αυτό σκοπεύουμε να προσθέσουμε και άλλες γλώσσες. Επιπλέον πολλοί πολίτες άλλων χωρών επιθυμούν να δραστηριοποιηθούν ή δραστηριοποιούνται ήδη επιχειρηματικά στη χώρα μας και τους διευκολύνουμε με τον τρόπο αυτό.  

Ε: Πρόσφατα θέσατε σε λειτουργία το mAiGreece. Πείτε μας τι ακριβώς είναι;

Δ.Π: Πρόκειται για την δεύτερη εφαρμογή Τεχνητής Νοημοσύνης την οποία υλοποιήσαμε έξι μόλις μήνες μετά το mAigov. Σε συνεργασία λοιπόν με το Υπουργείο Τουρισμού δημιουργήσαμε το mAiGreece, έναν Ψηφιακό Βοηθό που λειτουργεί ως εξατομικευμένος ταξιδιωτικός οδηγός για κάθε επισκέπτη της χώρας μας αλλά και για τους ίδιους τους Έλληνες. Θα μπορούν πλέον οι ομογενείς μας όταν έρχονται στην Ελλάδα να κατεβάζουν στο κινητό τους το mAiGreece και να λαμβάνουν πληροφορίες με βάσει τις προτιμήσεις τους και τον τόπο που βρίσκονται ώστε να απολαύσουν τις διακοπές τους. Πληροφορίες για αξιοθέατα, μουσεία, αρχαιολογικούς χώρους, παραλίες με γαλάζια σημαία, νοσοκομεία,  αστυνομικά τμήματα, πρεσβείες και προξενεία, καθώς και όλο το περιεχόμενο του visitgreece.gr είναι διαθέσιμα στο mAiGreece και μάλιστα σε 31 γλώσσες. Διαθέτει ακόμα και κουμπί 112 ώστε να το πατήσει όποιος βρεθεί σε έκτακτη ανάγκη. Αυτόματα θα ενημερώνεται το Κέντρο Επιχειρήσεων του Υπουργείου Πολιτικής Προστασίας λαμβάνοντας συγκεκριμένα στοιχεία για την τοποθεσία του ατόμου που κινδυνεύει. Με τη βοήθεια της τεχνολογίας βοηθούμε τους ταξιδιώτες να ανακαλύψουν την χώρα μας και να νιώθουν ασφαλείς σε κάθε σημείο της.

---

Ε.Λ.Μ.Ε. Βόρειας Ρηνανίας – Βεστφαλίας: Θέμα «Αποσπάσεις Ελλήνων εκπαιδευτικών σε Τμήματα Ελληνικών Σπουδών ξένων Πανεπιστημίων»

---

Ε: Μια άλλη σημαντική μεταρρύθμιση που έχετε εξαγγείλει είναι ο Προσωπικός Αριθμός. Σε τι φάση βρισκόμαστε;

Δ.Π: Είμαστε πάρα πολύ κοντά στην είσοδο του Προσωπικού Αριθμού στην καθημερινότητα μας. Είναι ζήτημα εβδομάδων πια, να υλοποιηθεί για όλους τους πολίτες. Πρόκειται για μια κομβική μεταρρύθμιση. Δεν θα χρειάζεται πλέον οι πολίτες να θυμούνται ΑΦΜ, ΑΜΚΑ, αριθμό ταυτότητας καθώς η ταυτοποίηση τους από όλες τις δημόσιες υπηρεσίες θα μπορεί να γίνεται μόνο με τον Προσωπικό Αριθμό. Τερματίζουμε με αυτόν τον τρόπο παράδοξα ετών που προέκυπταν λόγω λαθών και αλλαγών στα στοιχεία μας στα δημόσια μητρώα. Ο Προσωπικός Αριθμός θα είναι το ΑΦΜ σε συνδυασμό με τρία ακόμα ψηφιά, εκ των οποίων τα δύο θα τα επιλέγει ο ίδιος ο πολίτης μέσω της πλατφόρμας myInfo.

Πέραν αυτού θα μπορεί επίσης στο myInfo να δει αν υπάρχει κάποια αναντιστοιχία στα στοιχεία του για παράδειγμα μεταξύ του μητρώου πολιτών και του μητρώου της αστυνομίας. Θα βλέπει ότι το όνομα, το επώνυμο, η ημερομηνία γέννησης είναι καταχωρημένα λάθος και θα προβαίνει στις απαραίτητες ενέργειες για τη διόρθωση.

Μόνο η ΑΑΔΕ, μας έχει πει ότι διαχειρίζονται περίπου 300.000 χιλιάδες περιπτώσεις λάθος στοιχείων τον χρόνο. Αναλογιστείτε λοιπόν πόσο περιορίζουμε την ταλαιπωρία των πολιτών και πόσο χρόνο γλυτώνουμε στους εργαζομένους αυτών των φορέων τον οποίο θα αφιερώνουν σε άλλες εργασίες προς όφελος των πολιτών. Φυσικά αυτή η μεταρρύθμιση αφορά ιδιαίτερα και τους απόδημους οι οποίοι θα αποκτούν Προσωπικό Αριθμό εύκολα από τον τόπο διαμονής τους.

Ε: Συχνά οι Έλληνες που ζούμε στο εξωτερικό βλέπουμε να λειτουργούν διαφορετικά, πιο απλά, τα πράγματα στις χώρες που βρισκόμαστε και αναρωτιόμαστε γιατί να μην γίνονται έτσι και στην Ελλάδα. Χρησιμοποιείτε άλλες χώρες ως παράδειγμα;

Δ.Π: Προφανώς στην πορεία ψηφιακού μετασχηματισμού του κράτους έχουμε μελετήσει πετυχημένα παραδείγματα άλλων κρατών, όπως η Εσθονία, και συνεχίζουμε να το κάνουμε. Ό,τι “κουμπώνει” στο όραμα μας και λειτουργεί προς όφελος των πολιτών είναι καλοδεχούμενο. Σκοπός μας όμως δεν είναι να αντιγράψουμε και να μεταφέρουμε αυτούσιες υπηρεσίες που υπάρχουν σε άλλες χώρες. Κάτι τέτοιο δεν θα λειτουργούσε. Η κάθε χώρα έχει τη δική της ιστορική πορεία, τις δικές τις ιδιαιτερότητες. Εντός των δικών μας εργαζόμαστε και εμείς και φέρνουμε στα δικά μας μέτρα κάθε τι ψηφιακό που θεωρούμε ότι μπορεί να μας φανεί χρήσιμο.

Πάντως είναι ιδιαίτερα ενθαρρυντικό και μας γεμίζει ικανοποίηση το γεγονός ότι έχουμε αρχίσει να αποτελούμε πρότυπο για άλλα κράτη στον τομέα του ψηφιακού μετασχηματισμού. Πριν λίγες μέρες υπογράψαμε με τον Κύπριο ομόλογο μου μνημόνιο συνεργασίας ώστε να ανταλλάξουμε πρακτικές, γνώσεις, εμπειρίες καθώς σκοπεύουν και στην Κύπρο να υλοποιήσουν μια εφαρμογή αντίστοιχη με το δικό μας ψηφιακό πορτοφόλι, το Gov.gr Wallet.

---

• Βρετανία: Προς απαγόρευση η πώληση ενεργειακών ποτών με υψηλή περιεκτικότητα καφεΐνης σε παιδιά
• Λειψυδρία στην Ολλανδία από τη ζέστη και την ξηρασία
• Στο Τορόντο η χειρότερη ποιότητα αέρα παγκοσμίως, λόγω των δασικών πυρκαγιών
• Διαστημόπλοιο Soyuz μετέφερε νέο πλήρωμα στον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό

---

Ε: Τι καινούργιο μπορούν να περιμένουν οι ομογενείς σε επίπεδο ψηφιακών υπηρεσιών;

Δ.Π: Η Κυβέρνηση και ο ίδιος ο Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης έχουν αποδείξει ότι αναγνωρίζουν τον σπουδαίο ρόλο που επιτελεί η ομογένεια για τη χώρα και ότι είναι δίπλα σε κάθε Έλληνα ανά τον κόσμο. Επιθυμούμε συνεχώς την ενίσχυση των δεσμών μας με τους Έλληνες της διασποράς. Θα φέρω ως παράδειγμα τις πρόσφατες ευρωεκλογές όπου εφαρμόστηκε για πρώτη φορά η επιστολική ψήφος διευκολύνοντας όλους τους πολίτες να ασκήσουν το εκλογικό τους δικαίωμα από όποιο σημείο του κόσμου και αν βρίσκονταν.  Ο Υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης έχει τονίσει ότι αποτελεί στόχο να “φέρουμε” πιο κοντά στην Ελλάδα ολόκληρο τον Ελληνισμό και έχει παρουσιάσει πακέτο δράσεων και ψηφιακών διευκολύνσεων για αυτόν το σκοπό. Ως Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης θα κάνουμε ό,τι χρειαστεί σε αυτή τη κατεύθυνση κάνοντας για παράδειγμα ακόμα πιο εύκολες τις διαδικασίες για τους ομογενείς μας μέσα από τις πρεσβείες και τα προξενεία μας, όπως ήδη συμβαίνει τα τελευταία χρόνια.

• Ο Απόδημος Ελληνισμός ζητά λύσεις – όχι μόνο υποσχέσεις
• Συνομιλία στο Βερολίνο: Hellenic Maritime Club Hamburg & Ελληνική Βουλή
• Ο φορέας  PhönixPreise της Landeshauptstadt München βράβευσε (για το 2024)την ελληνική εταιρία Omilos GmbH
• Βασίλης Βούλγαρης στο 11ο Θερινό Πανεπιστήμιο «Τα Ομογενειακά Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης πρέπει να έχουνε το Όργανο εκπροσώπησής τους.»
• ”ΑΓΙΟΝ ΟΡΟΣ: Η ΠΥΛΗ ΤΟΥ ΟΥΡΑΝΟΥ΄΄ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΤΟΥ ΛΙΛΙΟΥ ΛΟΥΚΑ ΣΤΟ ΝΤΥΣΣΕΛΝΡΟΡΦ